جستجو -مجموعه ها
جستجو - تماس ها
جستجو - محتوا
جستجو - دانلودها- فیلم و صوت
Search - K2
plg_search_newsfeeds
Search SEO Glossary
جستجو - برچسب ها
جستجو - وب لینک ها

عنوان موسوعه

 

الموسوعه الکبری عن فاطمه الزهرا (س)

 

موضوع موسوعه و زبان آن

 

در باره حضرت فاطمه زهرا (ع) و زبان آن عربی است

 

معرفی نویسنده

 

اسماعیل انصاری زنجانی خوئینی

 

معرفی اجمالی اثر

 

اثری است که نویسنده در آن اهتمام به جمع‌آوری تمام اسناد و نوشته‌هایی کرده که پیرامون حضرت صدیقه طاهره (س) تا به امروز در دسترس بوده. این دایره المعارف تمامی ابعاد زندگی و شخصیت حضرت فاطمه (س) را در طول حیات آن بانوی گرامی و پس‌ازآن در بردارد.
مؤلف اثر را به‌تنهایی و در ظرف مدت بیست سال به نگارش درآورده است و برای آماده‌سازی این کتاب از بیش از سی هزار منبع استفاده‌شده و روش تألیف آن بر اساس موضوعات مربوط به حضرت زهرا (س) که طبق یک تقسیم‌بندی جامع به سه بخش اساسی و در پنج بخش کلی تقسیم گردیده است:
1. حضرت زهرا (س) قبل از این عالم
2. حضرت زهرا (س) در این عالم
3. حضرت زهرا (س) بعدازاین عالم
بخش اول پس از بیان مقدمه و چگونگی تدوین موضوع به خلقت نورانی حضرت زهرا (س) قبل از خلقت حضرت آدم و برکات حضرت در خلقت عالم پرداخته است.
بخش دوم شامل کلیه مراحل حیات حضرت زهرا (س) در این عالم می‌باشد که به‌طور همه‌جانبه و مفصل موردبررسی قرارگرفته. این بخش که چندین مجلد کتاب را به خود اختصاص داده است به ده بخش اساسی تقسیم گردیده و از مجلد دوم آن به موضوعاتی چون ولادت تا ازدواج، چگونگی ازدواج، ولادت فرزندانش، زندگی آن حضرت پس از پدر بزرگوارش و اصحاب ایشان، شهادت، زندگی شخصی، صفات و خصوصیات اخلاقی ایشان، دوستان و دشمنان آن حضرت می‌باشد.
بخش سوم موسوعه درباره برخی موضوعاتی است که درباره حضرت زهرا (س) در معارف دینی بیان‌شده ازجمله اشعار، روایات، معجزات، زیارت‌ها و دعاهایی که نقل‌شده است.
بخش چهارم درباره کتابشناسی حضرت فاطمه (س) است که به‌طور تفصیلی به معرفی اولین کتاب‌ها که درباره آن حضرت تدوین‌شده و همچنین تمامی کتبی که به زندگانی حضرت پرداخته‌اند می‌پردازد.
بخش پنجم کتاب که درباره عظمت حضرت زهرا س در روز قیامت است که شامل ورود باجلالت ایشان به محشر و شفاعت وسیع حضرت از گنه‌کاران و ملاقات آن حضرت با رسول خدا و امام حسین می‌باشد.
آخرین مجلد کتاب توسط نویسنده به فهارس موسوعه اختصاص یافته است و در آن فهرست آیات، اعلام، اماکن، وقایع و ایام، مصادر و تمام موضوعات مجموعه بیان‌شده است. مقدمه کتاب نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و در پنج بخش تنظیم‌شده است. این کتاب شامل کلیه متون، اسناد و منابع درباره حضرت زهرا س می‌باشد.
ترتیب مطالب تألیف
در هر موضوع ابتدا متون حدیثی و تاریخی و تحلیل‌های علمی به‌طور کامل آمده و سپس به منابع آن پرداخته‌شده و در ادامه اسناد احادیث نیز فراهم آمده است.

 

بررسی مجلدات

 

جلد یکم

 

مجموعاً با فهرست 334 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

القسم الأول: فاطمه الزهرا (س) قبل هذا العالم

 

المطاف الأول: بدایه خلقها؛

المطاف الثانی: خلقها قبل آدم؛

المطاف الثالث: خلق نورها؛

 

جلد دوم

 

مجموعاً با فهرست313 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الفصل الأول: انعقاد نطفتها؛
الفصل الثانی: تاریخ ولادتها؛
الفصل الثالث: کیفیه ولادتها؛
الفصل الرابع: اقامتها به مکه؛
الفصل الخامس: هجرتها الی المدینه؛
الفصل السادس: اقامتها بالمدینه؛

 

جلد سوم

 

مجموعاً با فهرست 412 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الثانی: زواجها

 

الفصل الأول: کفویتها لعلی (ع)؛
الفصل الثانی: زواجها بأمر الله؛
الفصل الثالث: خطبتها؛

 

جلد چهارم

 

مجموعاً با فهرست 539 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطالف الثانی: زواجها

 

الفصل الرابع: تاریخ زواجها؛
الفصل الخامس: کیفیه زواجها؛
الفصل السادس: صداقها؛
الفصل السابع: عقدها؛
الفصل الثامن: جهازها؛
الفصل التاسع: عرسها و زواجها؛
الفصل العاشر: ولیمه عرسها؛
الفصل الحادی عشر: نثار عرسها؛

 

جلد پنجم

 

مجموعاً با فهرست 426 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الثالث: ولاده أولادها

 

الفصل الأول: ولاده عامه اولادها؛
الفصل الثانی: ولاده ابنها السبط الأکبر الحسن الزکی (ع)؛
الفصل الثالث: ولاده ابنها الشهید أبی عبدالله الحسین (ع)؛
الفصل الرابع: ولادت ابنتها زینب الکبری (س)؛
الفصل الخامس: ولادت ابنتها أم کلثوم (س)؛
الفصل السادس: ولاده ابنتها رقیه (س)؛
الفصل السابع: ولاده ابنها المحسن السقط الشهید (ع)؛

 

جلد ششم

 

مجموعاً با فهرست538 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الرابع: أولادها

 

الفصل الأول: أحوال ولدیها الحسن و الحسین (ع) مما یربط بها؛
الفصل الثانی: نبذه من حال ابنها الإمام الحسن (ع) مما ترتبط بها؛
الفصل الثالث: نبذه من حال ابنها الشهید الإمام الحسین (ع) مما ترتبط بها؛

 

جلد هفتم

 

مجموعاً با فهرست 355 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف الرابع: أولادها

 

الفصل الرابع: عزاء ولدها الحسین (ع) فیما ترتبط بها؛
الفصل الخامس: زیاره الحسین (ع) فیما ترتبط بها؛
الفصل السادس: المعصومون من اولادها (ع)؛
الفصل السابع: غیر المعصومین من اولادها؛
الفصل الثامن: أکذوبه تزویج ابنتها ام‌کلثوم من عمر؛

 

جلد هشتم

 

مجموعاً با فهرست 402 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الخامس: مع ابیها و الأصحاب

 

الفصل الأول: أحوالها مع النبی الأعظم (ص)؛

 

جلد نهم

 

مجموعاً با فهرست 371 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف الخامس: مع ابیها و الأصحاب

 

الفصل الثانی: مع امیرالمومنین (ع)؛
الفصل الثالث: مع الأصحاب؛
الفصل الرابع: مع ازواج النبی (ص)؛
الفصل الخامس: مع الملائکه؛

 

جلد دهم

 

مجموعاً 388 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف السادس: بعد وفاه ابیها الی شهادتها

 

الفصل الاول: مده مکثها بعد ابیها؛
الفصل الثانی: قصه الباب؛

 

جلد یازدهم

 

مجموعاً با فهرست 324 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف السادس: بعد وفاه ابیها الی شهادتها

 

الفصل الثالث: ضربها و ایذاؤها؛
الفصل الرابع: دفاعها عن علی؛
الفصل الخامس: شهاده ابنها المحسن (ع)؛

 

جلد دوازدهم

 

مجموعاً با فهرست 573 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف السادس: بعد وفاه ابیها الی شهادتها

 

الفصل السادس: ما هی فدک؟؛
الفصل السابع: اعطاء فدک لفاطمه (س)؛
الفصل الثامن: غصب فدک عن فاطمه (س)؛
الفصل التاسع: تطورات فدک بعد غصبها؛

 

جلد سیزدهم

 

مجموعاً با فهرست 421 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف السادس: بعد وفاه ابیها الی شهادتها

 

الفصل العاشر: ارثها من ابیها و غصب حقها؛
الفصل الحادی عشر: خطبتها فی المسجد؛

 

جلد چهاردهم

 

مجموعاً با فهرست 379 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف السابع: فیما جری علیها بعد وفاه ابیها الی الشهاده

 

الفصل الأول: مرضها؛
الفصل الثانی: مصائبها؛
الفصل الثالث: مظلومیتها؛
الفصل الرابع: بیت أحزانها؛
الفصل الخامس: عیاده الرجلان لها؛
الفصل السادس: وصایاها؛
الفصل السابع: مده عمرها؛
الفصل الثامن: أول من لحق برسول الله (ص)؛

 

جلد پانزدهم

 

مجموعاً با فهرست 339 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف السابع: فیما جری علیها بعد وفاه ابیها الی الشهاده

 

الفصل التاسع: سبب شهادتها؛
الفصل العاشر: تاریخ شهادتها؛
الفصل الحادی عشر: کیفیه شهادتها؛
الفصل الثانی عشر: تجهیزها؛
الفصل الثالث عشر: دفنها؛

 

جلد شانزدهم

 

مجموعاً با فهرست 294 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الثامن: فیما جری بعد وفاتها

 

الفصل الأول: قبرها؛
الفصل الثانی: رثائها؛
الفصل الثالث: أمیرالمومنین (ع) بعد شهادتها؛
الفصل الرابع: أولادها بعد شهادتها؛
الفصل الخامس: عامه الناس بعد شهادتها؛

 

جلد هفدهم

 

مجموعاً با فهرست 530 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف التاسع: حیاتها الشخصیه

 

الفصل الأول: بیتها الشریف؛
الفصل الثانی: عملها فی البیت؛
الفصل الثالث: أثاث بیتها؛
الفصل الرابع: مطعمها؛
الفصل الخامس: ملبسها (ثیابها)؛
الفصل السادس: خوادمها و جواریها؛
الفصل السابع: خاتمها

 

جلد هجدهم

 

مجموعاً با فهرست 523 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف العاشر: مختصاتها

 

الفصل الأول: أنها مدار اهل البیت (ع)؛
الفصل الثانی: نسل رسول الله (ص) منها؛
الفصل الثالث: الأئمه (ع) من نسلها؛
الفصل الرابع: المهدی من ولدها؛
الفصل الخامس: أسماؤها و ألقابها و کناها؛
الفصل السادس: عله التسمیه بأسمائها؛
الفصل السابع: أنها بضعه رسول الله (ص)؛

 

جلد نوزدهم

 

مجموعاً با فهرست 572 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف العاشر: مختصاتها

 

الفصل الأول: أنها سیده النساء؛
الفصل الثانی: السلام من قبل الله تعالی علیها؛
الفصل الثالث: تحف الله و هدایاها لها؛
الفصل الرابع: الحورا الإنسیه؛
الفصل الخامس: مصحفها؛
الفصل السادس: لوحها؛
الفصل السابع: معرفتها؛
الفصل الثامن: من اصحاب الکسا؛
الفصل التاسع: من اصحاب المباهله؛

 

جلد بیستم

 

مجموعاً با فهرست 553 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الحادی عشر: محبوها و اعداؤها

 

الفصل الأول: حبها؛
الفصل الثانی: أعداؤها؛
الفصل الثالث: لعن اعدائها؛
الفصل الرابع: جزاء أعدائها؛
الفصل الخامس: إیذاؤها؛

 

المطاف الثانی عشر: أوصافها

 

الفصل الأول: ایمانها؛
الفصل الثانی: برکاتها؛
الفصل الثالث: بکاؤها؛
الفصل الرابع: جودها؛
الفصل الخامس: حیاؤها؛
الفصل السادس: حجابها؛
الفصل السابع: خصائصها؛
الفصل الثامن: رائحتها؛
الفصل التاسع: زهدها؛

 

جلد بیست و یکم

 

مجموعاً با فهرست 617 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف الثانی عشر: أوصافها

 

الفصل العاشر: شمائلها؛
الفصل الحادی عشر: صبرها؛
الفصل الثانی عشر: صدقها؛
الفصل الثالث عشر: طهارتها؛
الفصل الرابع عشر: عبادتها؛
الفصل الخامس عشر: عصمتها؛
الفصل السادس عشر: علمها؛
الفصل السابع عشر: غضبها و رضاها؛
الفصل الثامن عشر: فضلها؛
الفصل التاسع عشر: نورها؛

 

المطاف الثالث عشر: فیما یتعلق بها

 

الفصل الأول: أمها؛
الفصل الثانی: ذریتها؛
الفصل الثالث: أوقافها و صدقاتها؛
الفصل الرابع: مناماتها؛
الفصل الخامس: أشعارها؛
الفصل السادس: الأشعار فیها؛
الفصل السابع: معجزاتها؛

 

جلد بیست و دوم

 

مجموعاً با فهرست 613 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه المطاف الثالث عشر: فیما یتعلق بها

 

الفصل الثامن: الآیات فیها؛

الفصل التاسع: تسبیحها؛

الفصل العاشر: أدعیتها؛
الفصل الحادی عشر: زیاراتها؛
الفصل الثانی عشر: الصلاه علیها؛
الفصل الثالث عشر: صلواتها؛
الفصل الرابع عشر: من رآها فی المنام؛
الفصل الخامس عشر: من روی عنها؛
الفصل الساس عشر: مسندها؛

 

جلد بیست و سوم

 

مجموعاً با فهرست 294 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

المطاف الرابع عشر: الکتب المؤلفه عن الزهراء (س)

 

الفصل الأول: تاریخ التألیف عن الزهراء (س)؛
الفصل الثانی: إحصائیات عن الکتب المؤلفه حول الزهراء (س)؛
الفصل الثالث: کیفیه إعداد هذا الفهرس؛
الفصل الربع: أسماء الکتب المؤلفه عن الزهراء (س)؛

 

جلد بیست و چهارم

 

مجموعاً با فهرست 301 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

القسم الثالث: فاطمه الزهراء (س) بعد هذا العالم

 

المطاف الأول: جلالتها فی المحشر

 

المطاف الثانی: ملاقاتها مع رسول الله (ص) فی المحشر

 

المطاف الثالث: ملاقاتها مع الحسین (ع) فی المحشر

 

المطاف الرابع: شفاعتها فی المحشر

 

المطاف الخامس: فاطمه و الجنه

 

جلد بیست و پنجم

 

مجموعاً 512 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الفهارس العامه للمجلدات الأربعه و العشرین

 

فهرس الآیات، فهرس الأعلام، فهرس الأمکنه، فهرس الوقایع و الأیام، فهرس المصادر، فهرس الموضوعات

 

مقالات مرتبط با اثر یا نویسنده

 

ترجمه جلد دوازدهم (فصل سوم) موسوعه الکبري عن فاطمه الزهراء (س)، تهراني، فرزانه، پایان نامه، ترجمه غصب فدکن، شماره ثبت:‎156633

 

مشخصات نشر

 

قم، انتشارات دلیل ما، چاپ دوم 1429 ه.ق،

 

عنوان کتاب

 

الصحیح من سیره امام علی (ع)

 

موضوع کتاب و زبان آن

 

سیره عملی زندگانی امام علی (ع) و تبیین ابعاد مختلف شخصیتی آن حضرت و زبان آن عربی می‌باشد

 

معرفی نویسنده

 

علامه سید جعفر مرتضی عاملی

 

زندگی‌نامه نویسنده

 

آیة الله سید جعفر مرتضی عاملی در 25 صفر سال 1364 ق در روستای عیتا الجبل، در 110 کیلومتری شهر بیروت؛ واقع در جنوب لبنان به دنیا آمد. نسب خاندان پدری اش به «الحسین ذوالدمعة »، فرزند زید، فرزند امام سجاد علیه السلام می رسد.

وی تحصیلات خود را به صورت غیررسمی نزد پدرش ـ که معلم بود ـ آغاز کرد و در 1382 ق برای تحصیل علوم دینی به نجف اشرف سفر کرد. در آنجا مدرسة آیة الله بروجردی و «جامعة النجف الدینیة » را برای اقامت برگزید و به تحصیل علوم دینی مشغول شد. در سال 1388 ق به شهر مقدس قم مهاجرت نمود. در حوزة علمیه قم، ابتدا باقیماندة دروس سطح را نزد آیة الله میرمحمدی آموخت و سپس در درس حضرات آیات زنجانی، فانی، حائری و آملی حاضر شد و همزمان به پژوهش دربارة مسائل تاریخی و عقیدتی شیعه همت گماشت.

از فعالیت های مهم علامه جعفر مرتضی عاملی ـ در سال های اقامت در قم ـ می توان به پژوهش در زمینه های مختلف تاریخ و عقاید شیعه، راه اندازی «منتدا» یا «مدرسه علمیه جبل عاملی ها» و تدریس برای دانشجویان دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس اشاره کرد. وی در همین سال ها از تدریس، ارائة مشاوره های تحقیقاتی و تأمین شرایط مناسب برای تحصیل طلاب لبنانی نیز غافل نبود.

استاد اواخر سال 1993 م پس از 25 سال اقامت در شهر مقدس قم، به سوی موطن خود رهسپار شد و تلاش های علمی، پژوهشی و تربیتی خود را در جنوب لبنان ـ که آن زمان در اشغال اسرائیل بود ـ ادامه داد. وی در این سال ها علاوه بر پژوهش در زمینة تاریخ و عقاید شیعه و تأسیس مرکزی تحقیقاتی در بیروت، به برگزاری جلسات مختلف برای جوانان شیعة لبنانی همت گماشت و از این راه، نسلی از فعالان مذهبی در میان شیعیان لبنان به وجود آورد. یکی از مهمترین اقدامات نهادی ایشان در مسیر آموزش مبانی اعتقادی، تأسیس حوزة علمیه ای ـ در سال 1377 ش ـ در شهر بیروت است. دفاع پرشور از حریم امامت و ولایت و تلاش مستمر در پاسخگویی به شبهاتِ مبنایی ـ اعتقادی، از اقدامات درخشان سال های اقامت علامه سید جعفر مرتضی عاملی در لبنان است.

 

آثار

 

ابوذر لا اشتراکیه ... ولا مزدکیه ...؛

احیوا أمرنا؛

افلا تذکرون! (حوارات فی الدین والعقیدة )؛

الإمام علی والنبی یوشع (تاریخ یعید نفسه)؛

الجزیرة الخضراء و مثلث برمودا؛

الحیاة السیاسیة للإمام الجواد (ع)؛

الحیاة السیاسیة للإمام الحسن (ع)؛

الحیاة السیاسة للإمام الرضا (ع)؛

الزواج الموقت فی الإسلام «المتعة » (دراسة وتحلیل)؛

الشهادة الثالثة فی الأذان والإقامة (شبهات و ردود)؛

الصحیح من سیرة الإمام علی (ع)؛

الصحیح من سیرة النبی الأعظم (ص)؛

المواسم والمراسم؛

الولایة التشریعیة؛

اهل البیت فی آیة التطهیر (دراسة وتحلیل)؛

حدیث الإفک؛

ردّ الشمس لعلیّ (ع)؛

ظلامة أبی طالب (ع) (تاریخ و نقد)؛

ظلامة أم کلثوم (تحقیق و دراسة )؛

علی (ع) والخوارج (تاریخ و دراسة )؛

الغدیر والمعارضون أو عواصف علی ضفاف الغدیر؛

کربلا فوق الشبهات (حدیث عن التشکیک والمشککین)؛

لست بفوق ان اخطئ من کلام علی (ع)؛

مأساة الزهرا (س) (شبهات و ردود)؛

مختصر و مفید (أسئلة و أجوبة فی الدین و العقیدة )؛

مراسم عاشوراء (شبهات و ردود)؛

موقف علىّ فی الحدیبیة؛

میزان الحق؛

بزرگداشت ها در اسلام (پاسخ به شبهات وهابیان درباره شرک آمیز بودن بزرگداشت ها)؛

تاکتیک های جنگی دفاع از مرزهای اسلامی در دعای اهل الثغور امام سجاد (ع)؛

خاخام شکست خورده؛

شبهات یهودی؛

سلمان فارسی؛

برای آشنایی بیشتر با آثار مولف به پایگاه http://www.mezan.net مراجه نمایید.

 

معرفی اجمالی اثر

 

کتاب با یک تقدیم و یک تمهید شروع شده و مطالب آن در سه بخش جمع آوری و تدوین شده است. بخش اول که حدود هشت جلد و نیم این مجموعه را اشغال کرده مربوط به شرح زندگانی امیرالمومنین (ع) در دوران حیات پیامبر (ص) است. بخش دوم نیز از اواسط جلد نهم شروع و تا ابتدای جلد نوزدهم ادامه پیدا می‌کند. این بخش مربوط به دوران زندگی امیرالمومنین (ع) از بعد از وفات پیامبر (ص) تا ابتدای بیعت مردم با حضرت بعد از قتل عثمان است. این بخش که از جهاتی مهم‌ترین قسمت زندگانی امیرالمومنین (ع) است بیشترین مطالب کتاب را به خود اختصاص داده است. بخش سوم شامل برخی از مطالبی است که بعد از بیعت مردم با حضرت اتفاق افتاد که البته هر چند به نوع خود بحث مفصلی است امّا در مقایسه با حجم مباحث در دو بخش قبلی،‌ به نظر می‌آید که این بخش طرداً للباب در اینجا مطرح شده است و الاّ در دسته بندی مباحث سیره امیرالمومنین بخش سوم زندگانی ایشان شامل مباحث حکومتی ایشان است؛ یعنی از بعد از بیعت تا هنگام شهادت.

خود علامه در تقدیم کتاب در مورد این تقسیم بندی در کتابش اذعان می‌دارد که در سیره امیرالمومنین (ع) در دوران حیات پیامبر (ص) و هم چنین در تعامل او با پیامبر (ص) مطالب مهمی نهفته است که ناچار باید بیان شود. در دوران خلافت سه خلیفه اول شرایطی متفاوت از دوران حیات پیامبر (ص) برای امیرمومنان (ع) به وجود آمده است. در این دوران او دارای موقعیتی خاص در تدبیر امور و در مواجهه با تعدّیات و تجاوزگری‌ها و در حفظ و نگهداری خط حق و حقیقت و اهل آن در مواجهه با ترویج باطلی بود که در آن دوره داشت اتفاق می‌افتاد. در دوران خلافت علی (ع) نیز یک الگوی صحیح و صریح از حکومت خدا بر زمین توسط او ارائه شد. پس سه دوره متفاوت از زندگانی امام علی (ع) هر یک دارای خصوصیات مخصوص به خودش است که در این کتاب با توجه به نصوص مربوط به آن دوره بررسی می‌شود

 

فهرست اجمالی مطالب مهم کتاب

 

بخش اول: علی (ع) در دوران حیات پیامبر (ص)

 

این بخش دارای ۱۳ باب و در حدود ۹ جلد است:

باب اول: علی (ع) قبل از بعثت؛ بعضی مباحث مهم: نسب و مولد علی (ع)، اسماء و القاب و کنیه‌ها، شمائل او، همسران او، اولاد او (جلد ۱)

باب دوّم: علی (ع) از بعثت تا هجرت؛ بعضی مباحث مهم: اسلام علی (ع)، عشیره اقربین،‌ شعب ابی طالب، هجرت پیامبر(ص)، هجرت علی (ع) (جلدهای ۱ و ۲)

باب سوّم: علی (ع) از هجرت تا أحد؛ بعضی مباحث مهم: بنای مسجد وعقد اخوت، علی (ع) در بدر، ازدواج با بنت ابوجهل، ازدواج با زهرا (س) و اباطیل حول این موضوع، فرزندان علی (ع) و زهرا (س)، حدیث سدّ الابواب.. (جلدهای ۲ و ۳)

باب چهارم: جنگ احد ... تا خندق؛ بعضی مباحث مهم: جنگ ... و فرار در احد، جراحت علی (ع)، علی (ع) در نبی النصیر (جلد ۳)

باب پنجم: ... تا صلح حدیبیه؛ بعضی مباحث مهم: علی (ع) در جنگ خندق، قتل عمرو، علی (ع) در غزوه نبی قریظه،‌ حوادث حدیبیه (جلد ۴)

باب ششم: خیبر و فدک؛ بعضی مباحث مهم: فتح سی قلعه از خیبر، ‌فراریان، فدک ... و حدیث ردّ الشمس (جلدهای ۴ و ۵)

باب هفتم: ... تا فتح مکه؛ بعضی مباحث مهم: نبرد ذات السلاسل، نبوخثعم و علی (ع) (جلد ۵)

باب هشتم: از فتح مکه تا فتح طائف؛ بعضی مباحث مهم: فتح مکه و بت شکنی، علی (ع) در نبی جذیمه، علی (ع) در غزوه حنین (جلدهای ۵ و ۶)

باب نهم: ... تا تبوک؛ بعضی مباحث مهم: خاندان حاتم طایی، مباهله، علی (ع) در یمن، علی (ع) در بنی زبید (جلد ۶)

باب دهم: از تبوک تا مرض پیامبر (ص)؛ بعضی مباحث مهم: حدیث منزلت، حوادث تبوک، سوره برائت.

باب یازدهم: حجه الوداع ... و روز غدیر؛ بعضی مباحث مهم: جریانات عرفه، مبارزه با عید غدیر، خطبه غدیر، آیات سوره معارج و سوره عصر (جلد ۷)

باب دوازدهم: بی نام؛ بعضی از مباحث مهم: علم ... و قضاوت، علی (ع) در کلام رسول (ص)، علی (ع) در سوره هل أتی، آیه تطهیر و حدیث کساء، بحث اسم اکبر و ادعیه علی (ع)، حدیث الطیر و ... (جلد ۷ و ۸)

باب سیزدهم: مریض پیامبر(ص) و وفات ایشان؛ بعضی از مباحث مهم: وصایای پیامبر(ص) در مرض وفات، جیش أسامه و نامه‌ای که نوشته نشد، زمان وفات و کیفیت غسل و کفن و نماز و دفن پیامبر (ص)، سقیفه. (جلد ۸  و ۹).

 

بخش دوّم: از وفات پیامبر (ص) تا بیعت مردم با علی (ع).

 

این بخش دارای ۱۷ باب بوده و حدود ۱۰ جلد از این مجموعه را اشغال کرده است:

باب اوّل: چگونه انقلاب به وجود آمد؟ بعضی از مباحث مهم: چارچوب کلی خلافت، جزئیات حوادث مربوط به انحراف امت از مسیر، بیعت علی (ع) (جلدهای ۹  و ۱۰)

باب دوّم: ارث پیامبر(ص) و فدک؛ بعضی از مباحث مهم: فدک ... و ما ادریک ما فدک، اموال نبی النضیر بین علی (ع) و عباس در زمان عمر (جلد ۱۰)

باب سوّم: سیاست‌هایی که نتیجه جریان سقیفه بود؛ بعضی از مباحث مهم: مصحف علی (ع)، شهادت حضرت زهرا (س) و مباحث پیرامون آن. (جلدهای ۱۰ و ۱۱)

باب چهارم: جنگ‌ها و سیاست‌گذاری‌های زمان ابوبکر؛ بعضی از مباحث مهم: جنگ‌های ردّه، مانعین زکات، قتل مالک بن نویره، ابوبکر و سوال‌های اهل کتاب (جلدهای ۱۱ و ۱۲)

باب پنجم: علم و قضاوت و احکام؛ بعضی از مباحث مهم: فتاوی و احکام، قضاوت علی (ع)، زنای مغیره، سوال‌های پادشاه روم. (جلدهای ۱۲ و ۱۳)

باب ششم: جنگ‌ها و فتوحات در عهد عمر؛ بعضی از مباحث مهم: علی (ع) و عمر، علی (ع) و قادسیه، قدس و نهاوند (جلد ۱۳)

باب هفتم: بعضی از سیاست‌های عمر؛ بعضی از مباحث مهم: دیوان‌ها در عصر عمر، سیاست‌های عمر در تبعیض نژادی، (جلد ۱۳).

باب هشتم: بعضی حوادث مربوط به عمر؛ بعضی از مباحث مهم: عاتکه و ام کلثوم، قتل عمر بن خطاب (جلد ۱۴).

باب نهم: بعضی حوادث مربوط به عمر؛ بعضی از مباحث مهم: ارکان شوری به نظر عمر، مطاعن عمر زیر ذره بین، عمر و خلافت علی (ع) (جلدهای ۱۴ و ۱۵).

باب دهم: معرفی شورا؛ بعضی از مباحث مهم: شورای عمری، ‌نگاه‌هایی گذرا از داخل شوری (جلد ۱۵).

باب یازدهم: علوم و فضائل و سیاست‌های علی (ع)؛ بعضی از مباحث مهم: فضایلی که تاکید به امامت حضرت داشت، فقه در خدمت سیاست (جلد ۱۶).

باب دوازدهم: مباحثی از سیاست‌های عثمان؛ بعضی از مباحث مهم: انکار عثمان توسط عبید الله بن عمر و ... و هرمزان ... (جلد ۱۶).

باب سیزدهم: بعضی از درشتی های عثمان در مورد عمار، ابن عبده، ابن حنبل و ...؛ (جلدهای ۱۶ و ۱۷).

باب چهاردهم: آزار دادن ابوذر به جهت موضع گیری‌هایش؛ (جلد ۱۷).

باب پانزدهم: علی (ع) در داستان محاصره عثمان؛ بعضی مباحث مهم: حوادث درون حصار، اعتماد عثمان به معاویه، (جلدهای ۱۷ و ۱۸).

باب شانزدهم: تبلیغات و شب نامه‌های دشمن؛ بعضی مباحث مهم: اتهامات به علی (ع)، خلط حقایق با غیر واقعیت‌ها (جلد ۱۸).

باب هفدهم: علی (ع) و قتل عثمان؛ بعضی مباحث مهم: آیا حسنین (ع) از عثمان دفاع کردند؟ (جلدهای ۱۸ و ۱۹)

 

بخش سوّم: خلافت علی (ع)

 

این بخش دارای سه باب بوده و دو جلد اخیر کتاب الصحیح من سیره امیرالمؤمنین (ع) را به خود اختصاص داده است.

باب اوّل: بیعت؛ بعضی مباحث مهم: بعد از قتل عثمان و قبل از بیعت، دلیل امتناع علی (ع)، برخی از تفاصیل بیعت (جلد ۱۹).

باب دوّم: بعضی مباحث قابل درنگ؛ بعضی مباحث مهم: مخلوط کردن کلمات ناروا و سست با کلمات متین، بیعت از دیدگاه علی (ع) (جلد ۱۹).

باب سوّم: نشانه‌های تمرّد؛ بعضی از مباحث مهم: خطبه بیعت ... بیانات ضروری، مطامع طلحه و زبیر، قاتلان عثمان از دیدگاه علی (ع)، مشورت دادن مغیره در دوره کارگزاران (جلد ۲۰). (معرفی و نقد کتاب الصحیح من سیره الامام علی (ع)، حسین نعیم آبادی)

 

بررسی مجلدات

 

جلد یکم

 

مجموعا با فهرست 366 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

القسم الأول: علي (ع) في حياة النبي

 

الباب الأول: علي (ع) قبل البعثة

 

از صفحه 45 تا 324

 

الفصل الأول: الإمام علي (ع) نسباً.. و مولداً ...؛

الفصل الثاني: وليد الكعبة ...؛

الفصل الثالث: نشـأة علي (ع)؛

الفصل الرابع: الأسماء و الألقاب و الکنی؛

الفصل الخامس: شمائل علی (ع)؛

الفصل السادس: الأنزع ... البطین؛

الفصل السابع: زوجات علی (ع)؛

الفصل الثامن: أولاد أمیرالمومنین (ع)؛

 

الباب الثانی: من البعثه إلی الهجره

 

از صفحه 327 تا 353

 

الفصل الأول: بعثه رسول الله (ص) و إسلام علی (ع)

 

جلد دوم

 

مجموعاً با فهرست 362 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثانی: من البعثه إلی الهجره

 

از صفحه 5 تا 206

 

الفصل الثاني: وأنذر عشيرتك الأقربين؛

الفصل الثالث: ... حتى شعب أبي طالب؛

الفصل الرابع: تضحيات علي (ع) في شعب أبي طالب؛

الفصل الخامس: وفاة أبي طالب ... و وفاء علي (ع)؛

الفصل السادس: من شعب أبي طالب ... و حتى الهجرة؛

الفصل السابع: هجرة النبي (ص) إلى المدينة؛

الفصل الثامن: هـجـرة علـي (ع)؛

 

الباب الثالث: من الهجره ... إلی أحد ...

 

از صفحه 209 تا 305

 

الفصل الأول: بنا المسجد و المؤاخاه؛

الفصل الثانی: أترابیه و عصبیه؛

الفصل الثالث: علی (ع) فی بدر العظمی؛

الفصل الرابع: بعد أن وضعت الحرب أوزارها؛

 

جلد سوم

 

مجموعاً با فهرست 363 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثالث: من الهجره ... إلی أحد ...

 

از صفحه 5 تا 132

 

الفصل الخامس: زواج فـاطـمـة (س)؛

الفصل السادس: ترهات ... و أباطيل ...؛

الفصل السابع: أبناء علي والزهراء (ع) : الحسنان ... و المحسن ... (ع)؛

الفصل الثامن: سد الأبواب ... إلا باب علي (ع) ...؛

 

الباب الرابع: حرب أحد.. وحتى الخندق..

 

از صفحه 135 تا 350

 

الفصل الأول: الألوية ... و الرايات ...؛

الفصل الثاني: الحرب ... و الهزيمة ... نصوص ... و آثار ...؛

الفصل الثالث: الثابتون والمنهزمون في أحد ...؛

الفصل الرابع: جراح علي (ع)؛

الفصل الخامس: نهايات أحد ...؛

الفصل السادس: بعد أحد ... و حمراء الأسد؛

الفصل السابع: ... إلى بني النضير ...؛

الفصل الثامن: علي (ع) في بني النضير ...؛

 

جلد چهارم

 

مجموعاً با فهرست 347 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الباب الخامس: حتى الحديبية  ..

 

از صفحه 7 تا 248

 

الفصل الأول: علي (ع) في حرب الخندق ...؛

الفصل الثاني: عمرو في المواجهة ... نصوص ... و آثار؛

الفصل الثالث: قتل عمرو ...؛

الفصل الرابع: علي (ع) في نهايات حرب الخندق؛

الفصل الخامس: علي (ع) في غزوة بني قريظة ...؛

الفصل السادس: من المريسيع ... و حتى الحديبية ...؛

الفصل السابع: أحداث جرت في الحديبية ... و بعدها ...؛

 

الباب السادس: خيبر وفدك..

 

از صفحه 251 تا 334

 

الفصل الأول: فتح ثلاثة حصون من خيبر؛

الفصل الثاني: المنهزمون ... نصوص ... و آثار ...؛

الفصل الثالث: وقفات مع النصوص؛

 

جلد پنجم

 

مجموعاً با فهرست 344 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب السادس: خيبر وفدك..

 

از صفحه 5 تا 108

 

الفصل الرابع: قتل مرحب ...؛

الفصل الخامس: قلع باب خيبر في الحديث و التاريخ ...؛

الفصل السادس: فدك ... و حديث رد الشمس ...؛

 

الباب السابع: إلى فتح مكة..

 

از صفحه 111 تا 214

 

الفصل الأول: ذات السلاسل ...؛

الفصل الثاني: لمحات أخرى عن ذات السلاسل ...؛

الفصل الثالث: بنو خثعم وعلي (ع) ...؛

الفصل الرابع: قبل فتح مكة ...؛

 

الباب الثامن: من فتح مكة.. إلى فتح الطائف..

 

از صفحه 217 تا 330

 

الفصل الأول: نقض العهد ... و مقدمات الفتح ...؛

الفصل الثاني: فتح مكة و تحطيم الأصنام ...؛

الفصل الثالث: الحجابة و السقاية ...؛

الفصل الرابع: تنفيذ أحكام و تولية حكام ...؛

 

جلد ششم

 

مجموعاً با فهرست 341 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثامن: من فتح مكة.. إلى فتح الطائف..

 

از صفحه 5 تا 90

 

الفصل الخامس: علي (ع) في بني جذيمة ...؛

الفصل السادس: علي (ع) في غزوة حنين ...؛

الفصل السابع: سرايا حنين.. و غزوة الطائف ...؛

 

الباب التاسع: إلى تـبـوك..

 

از صفحه 93 تا 244

 

الفصل الأول: آل حاتم الطائي عند رسول الله (ص) ...؛

الفصل الثاني: مباهلة نصارى نجران ...؛

الفصل الثالث: علي (ع) في اليمن ...؛

الفصل الرابع: علي (ع) في بني زبيد ...؛

الفصل الخامس: حديث بريدة ...؛

الفصل السادس: قضاء علي (ع) في اليمن ...؛

 

الباب العاشر: من تبوك.. إلى مرض النبي (ص) ..

 

از صفحه 247 تا 341

 

الفصل الأول: حديث المنزلة في تبوك ...؛

الفصل الثاني: من أحداث تبوك ...؛

الفصل الثالث: تبوك بنحو آخر ...؛ و أسر أكيدر ...؛

 

جلد هفتم

 

مجموعاً با فهرست 361 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب العاشر: من تبوك.. إلى مرض النبي (ص) ..

 

از صفحه 5 تا 58

 

الفصل الرابع: تبليغ سورة براءة ...؛

الفصل الخامس: أقاويل.. لا مبرر لها ...؛

 

الباب الحادي عشر: حجة الوداع.. ويوم الغدير..

 

از صفحه 61 تا 314

 

الفصل الأول: علي (ع) في حجة الوداع؛

الفصل الثاني: اضواء على ما جرى في عرفة؛

الفصل الثالث: حديث الغدير: تاريخ و وقائع؛

الفصل الرابع: هكذا حورب عيد الغدير؛

الفصل الخامس: حديث الغدير: ثابت ... و متواتر ...؛

الفصل السادس: خطبة الغدير: حدث ... و دلالة ...؛

الفصل السابع: آيات الغدير ...؛

الفصل الثامن: آيات سورة المعارج ... و سورة العصر ...؛

الفصل التاسع: قرائن و دلالات ...؛

 

الباب الثاني عشر: من تاريخ علي (ع) في عهد الرسول (ص)..

 

از صفحه 317 تا 361

 

الفصل الأول: أحداث ذات مغزى ...؛

 

جلد هشتم

 

مجموعاً با فهرست 365 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثاني عشر: من تاريخ علي (ع) في عهد الرسول (ص)..

 

از صفحه 5 تا 292

 

الفصل الثاني: علم ... و قضاء؛

الفصل الثالث: بذل علي و الإمامة؛

الفصل الرابع: علي (ع) في كلام الرسول ؛

الفصل الخامس: علي (ع) في سورة هل أتى؛

الفصل السادس: آية التطهير ... و حديث الكساء؛

الفصل السابع: الاسم الأكبر ...؛ و أدعية علي (ع)؛

الفصل الثامن: حديث الطير؛

الفصل التاسع: من أحاديث الإمامة؛

الفصل العاشر: أحقاد ... و آثار؛

 

الباب الثالث عشر: المرض.. والوفاة

 

از صفحه 295 تا 366

 

الفصل الأول: وصايا النبي (ص) في مرض الوفاة؛

الفصل الثاني: جيش أسامة و الكتاب الذي لم يكتب؛

 

جلد نهم

 

مجموعاً با فهرست 363 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثالث عشر: المرض.. و الوفاة

 

الفصل الثالث: أين مات النبي ... و كيف غسل؟!؛

الفصل الرابع: التكفين ... و الصلاة ... و الدفن؛

الفصل الخامس: أحداث تتصل بموت النبي (ص)؛

الفصل السادس: السقيفة ... بروايتهم؛

الفصل السابع: السقيفة ... تحت المجهر؛

 

القسم الثاني: من وفاة النبي ... إلى بيعة علي (ع) ؛

 

الباب الأول: كيف حدث الإنقلاب؟!

 

از صفحه 179 تا 363

 

الفصل الأول: الخلافة في إطارها العام؛

الفصل الثاني: هكذا حدث الإنقلاب؛

الفصل الثالث: طلب النصرة؛

الفصل الرابع: البيعة ... الإحتجاج؛

الفصل الخامس: الأنصار ... بعد فوات الأوان!!؛

 

جلد دهم

 

مجموعاً با فهرست 347 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الأول: كيف حدث الإنقلاب؟!

 

از صفحه 5 تا 64

 

الفصل السادس: سياسات لاستيعاب أمويين؛

الفصل السابع: إحتجاجات ... و مناشدات؛

 

الباب الثاني: إرث النبي .. و فدك

 

از صفحه 67 تا 238 

 

الفصل الأول: فدك ... و ما أدراك ما فدك؛

الفصل الثاني: مأزق أبي بكر بين خطبة الزهراء، و مطالبات علي (ع)؛

الفصل الثالث: مطالبات ... في نفس السياق: العباس و فاطمة (س)؛

الفصل الرابع: أموال بني النضير بين علي (ع) و العباس في عهد عمر؛

الفصل الخامس: أحداث وتوقعات ... مسار الأحداث: من حجة الوداع ... إلى غصب فدك؛

 

الباب الثالث: سياسات أفرزتها السقيفة

 

از صفحه 241 تا 348

 

الفصل الأول: لا حاجة لنا بمصحف علي (ع)؛

الفصل الثاني: يقتلونها ... و يسترضونها؛

الفصل الثالث: إستشهاد الزهراء (س) أحداث و تفاصيل؛

الفصل الرابع: خارج أجواء السياسة؛

 

جلد یازدهم

 

مجموعاً با فهرست 342 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثالث: سياسات أفرزتها السقيفة

 

الفصل الخامس: تغسيل الزهراء (س) و الصلاة عليها؛

الفصل السادس: محاولة اغتيال علي (ع)؛

الفصل السابع: ما جرى في بانقيا؛

 

الباب الرابع: حروب وسياسات في عهد أبي بکر

 

از صفحه 89 تا 331

 

الفصل الأول: حروب الردة؛

الفصل الثاني: مانعوا الزكاة؛

الفصل الثالث: لماذا قتل مالك؟!؛

الفصل الرابع: من أجلك أصبنا يا علي (ع)؛

الفصل الخامس: أحداث لها دلالاتها؛

الفصل السادس: تولي المناصب ... مشاركة لا معونة؛

الفصل السابع: أبوبكر ... و أسئلة أهل الكتاب؛

الفصل الثامن: أبوبكر في القضاء و الأحكام؛

 

جلد دوازدهم

 

مجموعاً با فهرست 359 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الرابع: حروب وسياسات في عهد أبي بكر

 

از صفحه 5 تا 72

 

الفصل التاسع: علي يظهر علم الحسنين؛

الفصل العاشر: فأدلى بها إلى ابن الخطاب؛

 

الباب الخامس: علم.. وقضاء.. وأحكام

 

از صفحه 75 تا 359

 

الفصل الأول: في الزواج ... و الطلاق ... و الرجل و المرأة؛

الفصل الثاني: فتاوى و أحكام؛

الفصل الثالث: قضاء علي (ع) حتى على عمر؛

الفصل الرابع: علي (ع) واتهام الأبرياء في أعراضهم؛

الفصل الخامس: أحكام علي (ع) في الزنا و النسب؛

الفصل السادس: هل تنكر الأم ولدها؟!!؛

الفصل السابع: زنـا المغيرة؛

الفصل الثامن: علي (ع) يتحدث عن أهل الكهف في عهد عمر؛

 

جلد سیزدهم

 

مجموعاً با فهرست 363 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الخامس: علم.. و قضاء.. و أحكام

 

از صفحه 5 تا 60

 

الفصل التاسع: أسئلة ملك الروم؛

الفصل العاشر: من أسئلة أهل الكتاب؛

 

الباب السادس: حروب وفتوحات في عهد عمر

 

از صفحه 63 تا 216

 

الفصل الأول: علي (ع) و عمر ... حدث و موقف؛

الفصل الثاني: المسير إلى القادسية في مشورة علي (ع)؛

الفصل الثالث: علي (ع) و المسير إلى القدس؛

الفصل الرابع: علي (ع) و المسير إلى نهاوند؛

الفصل الخامس: ذوالرقعتين ... و بساط كسرى؛

 

الباب السابع: من سياسات عمر

 

از صفحه 219 تا 309

 

الفصل الأول: الدواوين في عهد عمر؛

الفصل الثاني: الدفاع عن السنة النبوية؛

الفصل الثالث: دفاع عن التاريخ الهجري؛

الفصل الرابع: سياسات عمر في التمييز العنصري؛

الفصل الخامس: على (ع) و التمييز العنصري: سياسات و نتائج؛

 

جلد چهاردهم

 

مجموعاً با فهرست 362 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الباب الثامن: أحداث.. و تفاصيل

 

از صفحه 7 تا 204

 

الفصل الأول: عاتكة و أم كلثوم؛

الفصل الثاني: حديث سارية ... و أحداث أخرى؛

الفصل الثالث: حركات ... ليست عفوية!!؛

الفصل الرابع: هكذا قتل عمر بن الخطاب؛

الفصل الخامس: علي (ع) و ابن عباس يثنيان على عمر؛

الفصل السادس: قتل عمر ... و اتهام علي (ع)؛

 

الباب التاسع: إرهاصات الشورى

 

از صفحه 207 تا 363

 

الفصل الأول: بيعة أبي بكر ليست فلتة؛

الفصل الثاني: لو كان سالم حياً؛

الفصل الثالث: أركان الشورى بنظر عمر؛

الفصل الرابع: مطاعن عمر تحت المجهر؛

الفصل الخامس: لهذا أبعد علي !!!!؛

 

جلد پانزدهم

 

مجموعا با فهرست 336 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب التاسع: إرهاصات الشورى

 

از صفحه 5 تا 30

 

الفصل السادس: عمر و خلافة علي؛

 

الباب العاشر: هذه هي الشورى

 

از صفحه 33 تا 336

 

الفصل الأول: الشورى العمرية: حدث و نص؛

الفصل الثاني: الخطة العمرية؛

الفصل الثالث: قبل أن تبدأ الشورى؛

الفصل الرابع: لمحات من داخل الشورى؛

الفصل الخامس: كلام علي مسك الختام؛

الفصل السادس: مناشدات علي لأهل الشورى؛

الفصل السابع: إيضاحات عامة لحديث المناشدة؛

الفصل الثامن: وقفات مع مضامين المناشدات؛

 

جلد شانزدهم

 

مجموعا با فهرست 352 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الباب الحادي عشر: عثمان وعلي (ع).. علوم، وفضائل، وسياسات.

 

از صفحه 7 تا 160

 

الفصل الأول: فضائل تؤكد الإمامة؛

الفصل الثاني: حلال المشاكل ... في العقائد، و الفقه، و القضاء؛

الفصل الثالث: صيد الحرم ... اصرار و تراجع؛

الفصل الرابع: الفقه في خدمة السياسة؛

الفصل الخامس: مما قـل و دل؛

 

الباب الثاني عشر: عينات من سياسات عثمان

 

از صفحه 163 تا 270

 

الفصل الأول: الإنكار على عثمان؛

الفصل الثاني: عبيد الله بن عمر ... و الهرمزان؛

الفصل الثالث: عثمان ... يرد طريد رسول الله؛

الفصل الرابع: لتدعوني قريش جلادها؛

 

الباب الثالث عشر: عينات من عنف عثمان: عمار، ابن عبدة، ابن حنبل، و..

 

از صفحه 273 تا 352

 

الفصل الأول: عثمان يبطش بالشاكين ... و بابن عبدة؛

الفصل الثاني: عثمان و عمار؛

 

جلد هفدهم

 

مجموعا با فهرست 360 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الثالث عشر: عينات من عنف عثمان: عمار، ابن عبدة، ابن حنبل، و..

 

از صفحه 5 تا 54

 

الفصل الثالث: محاولة نفي عمار؛

الفصل الرابع: ابن مسعود ... و ابن حنبل؛

 

الباب الرابع عشر: إضطهاد أبي ذر

 

از صفحه 57 تا 268

 

الفصل الأول: أبوذر: إلى الشام ... أسباب و ممهدات؛

الفصل الثاني: إن كان لك بالشام حاجة؛

الفصل الثالث: أبوذر إلى المدينة ... نصوص و آثار؛

الفصل الرابع: وقفات مع نصوص الفصل السابق؛

الفصل الخامس: لهذا أعيد أبوذر؛

الفصل السادس: علي (ع) في وداع أبي ذر؛

الفصل السابع: إشتراكية ... أم مزدكية؟!؛

 

الباب الخامس عشر: علي (ع) في حصار عثمان

 

از صفحه 271 تا 360

 

الفصل الأول: لا تجدي النصائح ... بدء التحرك؛

الفصل الثاني: مما جرى في الحصار؛

 

جلد هجدهم

 

مجموعا با فهرست 362 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب الخامس عشر: علي (ع) في حصار عثمان

 

از صفحه 5 تا 156

 

الفصل الثالث: أحداث جرت في الحصار؛

الفصل الرابع: إعتماد عثمان على معاوية؛

الفصل الخامس: وساطات مع الوفد المصري؛

الفصل السادس: ليست توبـة ... بل حوبـة؛

الفصل السابع: عثمان يشكو علياً   و يستنجد به؛

الفصل الثامن: إيضاحات لمواقف علي (ع)؛

 

الباب السادس عشر: للدعاية والإعلان

 

از صفحه 159 تا 296

 

الفصل الأول: يتهمون علياً (ع)؛

الفصل الثاني: عثمان يتهم علياً (ع)؛

الفصل الثالث: التزوير للدعاية؛

الفصل الرابع: خلط الحقائق بالأباطيل؛

الفصل الخامس: مناشدات عثمان ... لا تصح؛

 

الباب السابع عشر: علي   و قتل عثمان

 

از صفحه 299 تا 350

 

الفصل الأول: هل دافع الحسنان عن عثمان؟!؛

الفصل الثاني: العتاب و الإستعتاب لـ «حمال الخطايا»؛

 

جلد نوزدهم

 

مجموعا با فهرست 368 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

ادامه الباب السابع عشر: علي   و قتل عثمان

 

از صفحه 5 تا 26

 

الفصل الثالث: علي (ع) و قتل و دفن عثمان؛

 

القسم الثالث: خـلافـة علي (ع)

 

الباب الأول: البيعــة

 

از صفحه 31 تا 218

 

الفصل الأول: بعد قتل عثمان ... و قبل البيعة؛

الفصل الثاني: لماذا يمتنع علي (ع)؟!؛

الفصل الثالث: البيعة و تاريخها؛

الفصل الرابع: البيعة: حديث ... و رواية؛

الفصل الخامس: البيعة برواية ابن أعثم؛

الفصل السادس: المزيد من تفاصيل البيعة!!؛

الفصل السابع: أفراح و تهاني؛

 

الباب الثاني: وقفات لا بد منها

 

از صفحه 221 تا 366

 

الفصل الأول: خلط الغث بالسمين؛

الفصل الثاني: لا طمع و لا إكراه؛

الفصل الثالث: لم يتخلف أحد؛

الفصل الرابع: البيعة بنظرعلي (ع)؛

 

جلد بیستم

 

مجموعا 354 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

الباب الثالث: إرهاصات التمرد

 

از صفحه 7 تا 206

 

الفصل الأول: خطبة البيعة ... بيانات ضرورية؛

الفصل الثاني: قرارات في الأيام الأولى؛

الفصل الثالث: مطامع طلحة و الزبير؛

الفصل الرابع: التمرد: بوادر و إرهاصات؛

الفصل الخامس: قتلة عثمان ... بنظرعلي (ع)؛

الفصل السادس: مشورة المغيرة في أمر العمال؛

 

مقالات مرتبط با اثر یا نویسنده

 

ناسازواری آرای تاریخی سید جعفر مرتضی عاملی در «الصحیح من سیرة النبی الأعظم (ص)»؛ جلیلیان، حمید؛ ایازی، سیدعلی؛ تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی »، پاییز 1392، سال چهارم، شماره 12 

* گفتگو با علامه سید جعفر مرتضی عاملی؛ مرتضی عاملی،سید جعفر؛ امامت پژوهی،  تابستان 1391؛ سال دوم

* جستاری در مذهب ابن عربی سید جعفر مرتضی عاملی، شاهچراغی،سید مهدی؛ سمات، بهار 1389، شماره 1

 

برای مشاهده متن کامل اثر اینجا را کلیک کنید

 

مشخصات نشر

 

بیروت، مرکز الإسلامی للدراسات، چاپ دوم، 1430ه ق.

عنوان موسوعه

 

موسوعه سیره اهل‌بیت (ع)

 

موضوع موسوعه و زبان آن

 

سیره و زندگانی اهل‌بیت (ع) و زبان آن عربی می‌باشد

 

معرفی نویسنده

 

باقر شریف القرشی

 

زندگی‌نامه نویسنده

 

باقر شريف القرشي متولد سال 1926 م/ 1344 ق در شهر نجف، فرزند شيخ شريف قرشي نجفي از علماي نجف که جد وي مرحوم شيخ مهدي قرشي از شاگردان مرحوم ميرزاي بزرگ شيرازي بوده، ديده به جهان گشود. القرشي (به فتح قاف و سکون يا فتح راء) يکي از خاندان‌های شناخته‌شده در نجف می‌باشد.
وي از سال 1380 هجري قمري به درس خارج فقه و اصول پرداخت و از محضر اساتيد بزرگي همچون سيد موسي البعاج، شيخ بشير العاملي، شيخ محمدتقی الايرواني، مرحوم آیت‌الله‌العظمی مرعشي نجفي، شيخ محمد طاهر آل شيخ راضي، مرحوم آیت‌الله‌العظمی خويي، شهيد آیت‌الله‌العظمی سيد محسن حکيم بهره برد. شيخ باقر شريف القرشي هم‌اکنون از نويسندگان و محققان حوزه علميه نجف اشرف به شمار می‌روند که در سال 1382 به‌پاس تأليفات ارزنده ايشان درزمینهٔ تاريخ معصومين (ع)، جايزه ويژه پنجمين دوره کتاب سال ولايت که اختصاص به کتاب‌های منتشره درباره معصومين (ع) دارد طي سفري که ايشان بعد از سقوط رژيم صدام به ايران داشتند به ايشان اهدا گرديد.
ایشان پس از حیات پربار و پربرکت در سال 1433 ه.ق در سن 86 سالگی در شهر نجف وفات نمودند

 

آثار

 

از ایشان به‌جز موسوعه اهل‌بیت (ع) آثار دیگری هم به چاپ رسیده است که به برخی از آن‌ها اشاره خواهیم نمود
 أهل البيت في رحاب القرآن
 أهل البيت في ضلال السنه النبويه
 مؤتمر السقيفه: دراسه موضوعيه لاخطر حادث في تاريخ الاسلام السياسي
 النظام السياسي في الاسلام
 نظام التربوي في الاسلام
 النظام الاجتماعي في الاسلام
 نظام الاسره في الاسلام
 النظام الاقتصادي في الاسلام
 انظمه الحکم والاداره في الاسلام
 العمل و حقوق العامل في الاسلام
 هذه هي الشيعه
 بحوث عقائديه مقارنه
 الشيعه والصحابه
 السجود علي التربه الحسينيه
 أضواء علي زياره أهل القبور
 سلامه القرآن من التحريف
 الفقه الاسلامي تأسيس اصالته

 

معرفی اجمالی اثر

 

آثار محقق درزمینهٔ سیره پیامبر و اهل‌بیت در این موسوعه گرد هم قرارگرفته و در سال 1430 ه.ق، در 2000 نسخه و در 40 مجلد به چاپ رسیده است
موضوعات کلی این موسوعه از قرار زیر می‌باشد
 حياه المحرر الاعظم الرسول الاکرم محمد (ص) ج 2 - 1
 موسوعه اميرالمؤمنين (ع)، ج 8 - 3
 حياه سيده النساء فاطمه الزهرا (س)، ج 9
 حياه الامام الحسن (ه)، ج 11 - 10
 حياه الامام الحسين (ع)، ج 14 - 12
 حياه الامام زين العابدين (ع)، ج 16 - 15
 حياه الامام محمد الباقر (ع)، ج 18 - 17
 موسوعه الامام جعفر الصادق (ع)، ج 27 - 19
 حياه الامام موسي بن جعفر (ع)، ج 29 - 28
 حياه الامام الرضا (ع)، ج 31 - 30
 حياه الامام الجواد (ع)، ج 32
 حياه الامام الهادي (ع)، ج 33
 حياه الامام الحسن العسکري (ع)، ج 34
 حياه الامام المهدي (عج)، ج 35
 السيده زينت (س) رائده الجهاد في الاسلام، ج 36
 العباس بن علي (ع) رائد الکرامه والفداء في الاسلام، ج 37
 حياه الشهيد الخالد مسلم بن عقيل (ع)، ج 38
 حياه الشهيد الخالد زید بن علی، ج 39
 اخلاق النبی و اهل بیته، ج 40

 

بررسی مجلدات

 

در این قسمت به معرفی اجمالی و فهرست تک‌تک مجلدات می‌پردازیم

 

ج 1 (پیامبر اعظم ص)

 

مجموعاً با فهرست 400 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«مکه مکرمه»؛ از صفحه 50 – 29
«عمالقه و امجاد»؛ از صفحه 63 – 51
«ابوه و امومه و اشراق»؛ از صفحه 89 – 65
«اضواء علی حیاه السیده الخدیجه»؛ از صفحه 106 – 91
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 141 – 107
«فی غار حرا»؛ از صفحه 154 – 143
«الجهر بالدعوه»؛ از صفحه 250 – 155
«هجره الرسول الی یثرب»؛ از صفحه 348 – 253
«نماذج من ادعیته»؛ از صفحه 381 - 349

 

ج 2 (پیامبر اعظم ص)

 

مجموعاً با فهرست 440 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«الوصایا التربویه»؛ از صفحه 95 - 11
 شامل 21 وصیت پیامبر (ص) به اشخاص و گروه‌های مختلف
«المواعظ و النصائح»؛ از صفحه 110 – 97
 شامل 16 نصیحت و موعظه در موضوعات مختلف
«من خطب النبی»؛ از صفحه 132 – 111
 حاوی 9 خطبه معروف از آن حضرت
«روائع الحکم والآداب»؛ از صفحه 168 – 133
«الکلمات القصار»؛ از صفحه 210 – 169
«واقعه بدر»؛ از صفحه 242 – 211
«واقعه احد»؛ از صفحه 277 – 245
«واقعه الخندق»؛ از صفحه 289 – 279
«بنوقریظه و فتح خیبر»؛ از صفحه 303 – 291
«الغزوات»؛ از صفحه 361 – 305
 دربردارنده 18 مورد از غزوات دیگر پیامبر (ص)
«السرایا»؛ از صفحه 373 – 363
 شامل 14 سریه حضرت
«طلائع الرحیل»؛ از صفحه 392 – 375
«المأساه الخالده»؛ از صفحه 414 – 393

 

جلد 3 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 447 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«النسب الکعبه»؛ از صفحه 38 – 17
«ولید الکعبه»؛ از صفحه 71 – 39
«نشأته»؛ از صفحه 95 – 73
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 135 – 97
«مع الثوره الاسلامیه»؛ از صفحه 164 – 137
«مع النبی فی جهاده و غزواته»؛ از صفحه 222 – 167
«طلائع الرحیل»؛ از صفحه 234 – 223
«المأساه الخالده»254 – 235
«موتمر السقیفه و حکومه ابوبکر»؛ از صفحه 325 – 255
«خلافه عمر و مبدأ الشوری»؛ از صفحه 371 – 327
«حکومه عثمان»؛ از صفحه 427 – 317

 

ج 4 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 327 صفحه

 

شامل مباحث ذیل:

 

«انحنا و تقدیس امام القرآن الکریم»؛ از صفحه 24 – 15
«من تفسیر الامام»؛ از صفحه 240 – 25
«الامام فی رحاب القرآن الکریم»؛ از صفحه 256 – 241
«الامام فی ظلال السنه»؛ از صفحه 303 – 267

 

ج 5 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 331 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«فی رحاب الدعا»؛ از صفحه 22 – 13
«مع الله فی آیاته و توحیده»؛ از صفحه 43- 23
«تضرع و خشوع امام الله»؛ از صفحه 82 – 45
«مع الله فی الطقوس الدینیه»؛ از صفحه 148 – 83
«مع الله فی الصباح و المساء»؛ از صفحه 162 – 149
«مناجاته»؛ از صفحه 180 – 163
«ادعیه الرحمه لاحیاء الأرض بالنبات»؛ از صفحه 189 – 181
«من ادعیته لدفع الأزمات و الکوارث»؛ از صفحه 207 – 191
«الاستغفار و الانابه الی الله»؛ از صفحه 216 – 209
«الاحتجاب و الاعتصام بالله»؛ از صفحه 227 – 217
«ادعیته فی اللیالی و الأیام المبارکه»؛ از صفحه 260 – 229
«ادعیته علی خصومه و اعدائه»؛ از صفحه 270 – 261
«ادعیته فی ساجات الحروب و المعارک»؛ از صفحه 283 – 271
«ادعیته فی مواضع المختلفه»؛ از صفحه 301 – 285
«مع الرسول الأعظم»؛ از صفحه 308 – 303
«ادعیته علمها النبی للإمام»؛ از صفحه 321 – 309

 

ج 6 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 437 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«اضواء علی السنه المحمدیه»؛ از صفحه 24 – 15
«مسند الإمام»؛ از صفحه 149 – 25
 شامل 207 حدیث در حوزه فقه و اخلاق
«العلم و التعلیم»؛ از صفحه 19 – 151
«الملاحم و المغیبات التی اخبر عنها الإمام»؛ از صفحه 283 – 191
«وصایاه الخالده»؛ از صفحه 344 – 285
«مواعظه»؛ از صفحه 363 – 345
«حکمه القیمه»؛ از صفحه 413 – 365
 شامل 141 مورد

 

ج 7 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 433 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«مدلول القضاء لغه و شرعا»؛ از صفحه 24 – 19
«اهمیه القضاء و شروط القضاه»؛ از صفحه 34 – 25
«قضاء الإمام فی عهد الرسوا و الخلفاء»؛ از صفحه 70 – 35
«قضاؤه فی ایام حکومه»؛ از صفحه 106 – 71
«روایات مخدوشه»؛ از صفحه 116 – 107
«بحوث تمهیدیه»؛ از صفحه 156 – 117
«ولاته علی المصر»؛ از صفحه 184 – 157
«ولاته علی مکه – المدینه – الیمن - البحرین»؛ از صفحه 198 – 185
«ولاته عی اصبحان – اردشیرخره – هیت - اذربیجان»؛ از صفحه 210 – 199
«ولاته علی البصره»؛ از صفحه 240 – 211
«ولاته علی المدائن – کسکر – الجبل»؛ از صفحه 250 – 243
«تأنیب لولاه و عزلهم»؛ از صفحه 275 – 269
«احتجاجات الإمام علی الخلفا»؛ از صفحه 305 – 277
«احتجاجات علی الأشخاص الاخری»؛ از صفحه 333 – 307
«مناظرته مع النصاری»؛ از صفحه 349 – 345
«مناظرته مع الیهود»؛ از صفحه 381 – 351
«مناظرته مع الزنادقه»؛ از صفحه 425 – 383
«مناظرته مع المنجمین»؛ از صفحه 431 – 427

 

ج 8 (امیرالمؤمنین ع)

 

مجموعاً با فهرست 316 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«حکومه الإمام»؛ از صفحه 48 – 11
«حرب الجمل»؛ از صفحه 106 – 49
«تمرد معاویه»؛ از صفحه 201 – 107
«تمرد المارقین»؛ از صفحه 210 – 203
«افول دوله الحق»؛ از صفحه 229 – 211
«المأساه الخالده»؛ از صفحه 282 – 231

 

ج 9 (حضرت فاطمه س)

 

مجموعاً با فهرست 400 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«النسب الوضاء»؛ از صفحه 39 – 23
«ولاده الصدیقه و نشأتها»؛ از صفحه 58 – 41
«عناصرها النفسیه»؛ از صفحه 98 – 59
«الزهراء فی رحاب القرآن و السنه»؛ از صفحه 124 – 99
«قرآن الصدیقه بالإمام»؛ از صفحه 162 – 125
«الذریه الطاهره»؛ از صفحه 213 – 163
«تراثها العلمی و الفکری»؛ از صفحه 232 – 215
«الزهرا مع الثوره الإسلامیه العظمی»؛ از صفحه 249 – 233
«انتخاب الإمام للخلافه الإسلامیه»؛ از صفحه 261 – 251
«طلائع الحیل»؛ از صفحه 271 – 263
«المأساه الخالده»؛ از صفحه 295 – 273
«الفتنه الکبری»؛ از صفحه 331 – 297
«الی الجنه المأوی»؛ از صفحه 375 – 365

 

ج 10 (امام حسن ع)

 

مجموعاً با فهرست 525 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«إجتماع النورین»؛ از صفحه 39 – 21
«الولید العظیم»؛ از صفحه 51 – 41
«عبقریه و نبوغ»؛ از صفحه 60 – 53
«تکریم و حفاوه»؛ از صفحه 90 – 61
«من مثله العلیا»؛ از صفحه 143 – 91
«الفاجعه الکبری»؛ از صفحه 170 – 145
«فی عهد الشیخین»؛ از صفحه 243 – 171
«فی عهد عثمان»؛ از صفحه 323 – 245
«فی عهد الإمام علی (ع)» 352 – 325
«فی البصره»؛ از صفحه 408 – 353
«فی صفین»؛ از صفحه 491 – 409
«مضرع الحق»؛ از صفحه 512 – 493

 

ج 11 (امام حسن ع)

 

مجموعاً با فهرست 536 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«البیعه»؛ از صفحه 41 – 25
«الحرب البارده»؛ از صفحه 67 – 43
«إعلان الحرب»؛ از صفحه 90 – 69
«فی المدائن»؛ از صفحه 112 – 91
«اسباب الصلح»؛ از صفحه 224 – 113
«بنود الصلح»؛ از صفحه 241 – 225
«موقف الإمام الحسین (ع)»؛ از صفحه 254 – 243
«اجتماع الإمام بمعاویه»؛ از صفحه 266 – 255
«المنددون بالصلح»؛ از صفحه 279 – 267
«إلی یثرب»؛ از صفحه 298 – 281
«إلی دمشق»؛ از صفحه 334 – 299
«خرق معاویه شروط الصلح»؛ از صفحه 444 – 335
«أزواجه و عقبه»؛ از صفحه 469 – 445
«الی الجنه المأوی»؛ از صفحه 505 – 471

 

ج 12 (امام حسین ع)

 

مجموعاً با فهرست 472 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«غرس الرساله»؛ از صفحه 41 – 23
«المکونات التربویه»؛ از صفحه 57 – 43
«فی ظلال القرآن»؛ از صفحه 116 – 59
«لمحات من مثل الإمام الحسین (ع)»؛ از صفحه 211 – 117
«مأساه الإسلام الکبری»؛ از صفحه 249 – 213
«حکومه الشیخین»؛ از صفحه 360 – 249
«حکومه عثمان»؛ از صفحه 422 – 361
«عهد الإمام امیرالمؤمنین (ع)»؛ از صفحه 461 – 423

 

ج 13 (امام حسین ع)

 

مجموعاً با فهرست 471 صفحه

 

 

 

شامل مباحث زیر:

 

«مع الناکثین و القاسطین و المارقین»؛ از صفحه 99 – 19
«افول دوله الحق»؛ از صفحه 120 – 101
«حکومه معاویه»؛ از صفحه 240 – 121
«بدایه حکومه یزید»؛ از صفحه 266 – 241
«الثوره الحسینیه اسبابها و مخططاتها»؛ از صفحه 300 – 267
«الإمام حسین (ع) فی مکه»؛ از صفحه 335 – 301
«ایفاد مسلم إلی العراق»؛ از صفحه 413 – 337
«اخفاق الثوره»؛ از صفحه 453 – 415

 

ج 14 (امام حسین ع)

 

مجموعاً با فهرست 511 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«اختیار الهجره إلی العراق»؛ از صفحه 22 – 11
«مشفقون و منددون»؛ از صفحه 42 – 23
«الرحله إلی العراق»؛ از صفحه 94 – 43
«فی کربلا»؛ از صفحه 103- 95
«زحف الکوفه للحرب»؛ از صفحه 146 – 105
«مع المعسکرین»؛ از صفحه 163 – 147
«المأساه الخالده»؛ از صفحه 206 – 165
«مصارع الأصحاب»؛ از صفحه 247 – 207
«مصارع العتره الطاهره»؛ از صفحه 279 – 249
«مصرع الإمام العظیم»؛ از صفحه 338 – 281
«سبایا اهل البیت فی الکوفه»؛ از صفحه 372 – 339
«سبایا آل الرسول فی دمشق»؛ از صفحه 419 – 373
«الرحیل إلی یثرب»؛ از صفحه 446 – 421
«معطیات الثوره»؛ از صفحه 468 – 447

 

ج 15 (امام سجاد ع)

 

مجموعاً با فهرست 464 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«السیده شاه زنان»؛ از صفحه 28 – 15
«الولید العظیم»؛ از صفحه 41 – 29
«نشأته و سلوکه»؛ از صفحه 74 – 43
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 108 – 175
«امامته»؛ از صفحه 130 – 109
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 160 – 131
«مع رزایا کربلا»؛ از صفحه 201 – 161
«عباداته»؛ از صفحه 304 – 203
«من علوم الإمام (ع)»؛ از صفحه 360 – 305
«من مواعظه و حکمه»؛ از صفحه 448 – 359

 

ج 16 (امام سجاد ع)

 

مجموعاً با فهرست 438 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«مولفاته»؛ از صفحه 206 – 15
«اصحاب و رواه حدیثه»؛ از صفحه 288 – 207
 شامل 165 نفر از راویان حدیث
«ملوک عصره»؛ از صفحه 336 – 289
«عصر الإمام (ع)»؛ از صفحه 394 – 337
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 401 – 395

 

ج 17 (امام محمدباقر ع)

 

مجموعاً با فهرست 422 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«الولید العظیم»؛ از صفحه 30 – 17
«فی ظلال جده و ابیه»؛ از صفحه 61 – 31
«اخوته و ابناؤه»؛ از صفحه 98 – 63
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 116 – 99
«مظاهر شخصیته»؛ از صفحه 139 – 117
«مواهبه و عبرقیاته»؛ از صفحه 347 – 141
«مع کثیر عزه و الکمیت»؛ از صفحه 405 – 349

 

ج 18 (امام محمدباقر ع)

 

مجموعاً با فهرست 400 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ملوک الامویین»؛ از صفحه 70 – 9
«عصر الإمام (ع)»؛ از صفحه 191 – 71
«اصحابه و روات حدیثه»؛ از صفحه 340 – 193
 دربردارنده 477 نفر از اصحاب و راویان حدیث
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 353 – 341

 

ج 19 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 310 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«مشرق انور»؛ از صفحه 40 – 19

«فی ظلال جده و شبیه»؛ از صفحه 60 – 35

«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 82 – 61
«انطباعات عن الشخصیه»؛ از صفحه 140 – 83
 حاوی سخنانی از 74 شخصیت در مورد امام
«احتجاجاته و مناظراته»؛ از صفحه 214 – 141
«رسائله و وصایاه»؛ از صفحه 300 – 215

 

ج 20 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 407 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«فی رحاب القرآن الکریم»؛ از صفحه 19 – 7
 شامل 13 مورد از احادیث امام در مورد قرآن
«نماذج من تفسیره»؛ از صفحه 284 – 21
 شامل 114 مورد از روایات تفسیری قرآن
«فی رحاب السنه»؛ از صفحه 402 – 285

 

ج 21 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 334 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«جامعه الإمام الصادق العلمیه»؛ از صفحه 47 – 7
«من علوم الإمام (ع)»؛ از صفحه 320 – 49

 

ج 22 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 304 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«العقل و العلم»؛ از صفحه 37 – 7
«الصفات المحموده و المذمومه»؛ از صفحه 90 – 39
«الصداقه و الإیمان»؛ از صفحه 134 – 91
«آراؤه فی السیاسه»؛ از صفحه 144 – 135
«آراؤه فی الإقتصاد»؛ از صفحه 154 – 145
«مواعظه و نماذج من حکمه»؛ از صفحه 215 – 155
«الکلمات القصار»؛ از صفحه 269 – 217
«من حکم الأنبیاء»؛ از صفحه 295 – 271

 

ج 23 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 319 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«احادیث الإمام الصادق (ع) فی الدعا»؛ از صفحه 29 – 15
«من ادعیته فی الصباح و المساء»؛ از صفحه 51 – 31
«من ادعیته لدفع الأزمات و الکوارث»؛ از صفحه 108 – 53
«من ادعیته فی اللیالی و الأیام المبارکه»؛ از صفحه 132 – 109
«من ادعیته فی شهر رمضان»؛ از صفحه 164 – 133
«فی ادعیه الحج»؛ از صفحه 210 – 165
«من ادعیته فی وضوئه و صلاته»؛ از صفحه 227 – 211
«دعاؤه للنبی و آله و شیعتهم»؛ از صفحه 239 – 229
«من ادعیته الجامعه»؛ از صفحه 274 – 241
«مناجاته و ادعیته القصار»؛ از صفحه 294 – 275
«فیما یرویه من الأدعیه عن آبائه»؛ از صفحه 312 – 295

 

ج 23 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 419 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«احادیث الإمام الصادق فی الدعا»؛ از صفحه 29 – 15

«من ادعیته فی الصباح و المساء»؛ از صفحه 51 – 31
«من ادعیته لدفع الأزمات و الکوارث»؛ از صفحه 108 – 53
«من ادعیته فی اللیالی و الأیام المبارکه»؛ از صفحه 132 – 109
«من ادعیته فی شهر رمضان»؛ از صفحه 164 – 133
«فی ادعیه الحج»؛ از صفحه 210 – 165
«من ادعیته فی وضوئه و صلاته»؛ از صفحه 227 – 211
«دعاؤه للنبی و آله و شیعتهم»؛ از صفحه 239 – 229
«من ادعیته الجامعه»؛ از صفحه 274 – 241
«مناجاته و ادعیته القصار»؛ از صفحه 294 – 275
«فیما یرویه من الأدعیته عن آبائه»؛ از صفحه 312 – 295

 

ج 24 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 319 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«اصحاب و شاگردان امام (ع)» به ترتیب حروف الفبایی؛ از حرف الف تا پایان حرف راء
 شامل 1132 نفر از شاگردان و اصحاب امام

 

ج 25 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 359 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«اصحاب و شاگردان امام (ع)» از حرف زاء تا پایان حرف عین
 شامل 1412 نفر از شاگردان و اصحاب امام (ع) در این جلد

 

ج 26 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 334 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«اصحاب و شاگردان امام (ع)» از حرف غین تا پایان حرف یاء
 شامل 1205 نفر از شاگردان و یاران امام (ع) در این جلد

 

ج 27 (امام صادق ع)

 

مجموعاً با فهرست 351 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ملوک االأمویین»؛ از صفحه 107 – 11
«فی عهد السفاح و المنصور»؛ از صفحه 215 – 109
«الفرق الدینیه»؛ از صفحه 323 – 217

 

ج 28 (امام موسی بن جعفر)

 

مجموعاً با فهرست 517 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادته و نشأته»؛ از صفحه 48 – 29
«عبرقیه و نبوغ»؛ از صفحه 62 – 49
«فی جامعه الإمام الصادق»؛ از صفحه 96 – 63
«من مثله العلیا»؛ از صفحه 157 – 97
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 175 – 159
«من تراثه الفکری»؛ از صفحه 297 – 177
«إنهیار الحکم الأموی»؛ از صفحه 344 – 299
«فی عهد السفاح»؛ از صفحه 367 – 345
«فی عهد المنصور»؛ از صفحه 443 – 369
«فی عهد المهدی»؛ از صفحه 466 – 445
«فی عهد الهادی»؛ از صفحه 499 – 467

 

ج 29 (امام موسی بن جعفر ع)

 

مجموعاً با فهرست 568 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«عهد الرشید»؛ از صفحه 107 – 17
«عصر الإمام (ع)»؛ از صفحه 227 – 107
«اصحابه و رواه حدیثه»؛ از صفحه 368 – 223
 شامل 320 نفر از اصحاب و راویان حدیث امام
«أبناء الإمام»؛ از صفحه 436 – 371
«اسباب سجنه»؛ از صفحه 456 – 437
«فی ظلمات السجون»؛ از صفحه 478 – 457
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 525 – 479

 

ج 30 (امام رضا ع)

 

مجموعاً با فهرست 534 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادته و نشأته»؛ از صفحه 37 – 21
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 74 – 39
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 98 – 75
 حاوی سخنانی از 36 شخصیت در مورد امام (ع)
«فی ظلال ابیه»؛ از صفحه 135 – 99
«احتجاجاته و مناظراته»؛ از صفحه 234 – 137
 شامل 12 مورد از احتجاجات امام با دیگران
«مولفاته»؛ از صفحه 367 – 235
«بحوث عقائدیه»؛ از صفحه 398 – 269
«فی رحاب القرآن الکریم»؛ از صفحه 443 – 399
«علم الفقه»؛ از صفحه 516 – 445
 شامل 161 مورد از احادیث فقهی امام (ع)

 

ج 31 (امام رضا ع)

 

مجموعاً با فهرست 558 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«علل الأحکام و غیرها»؛ از صفحه 90 – 11
«علومه و معارفه»؛ از صفحه 117 – 91
«اصحابه و رواه حدیثه»؛ از صفحه 241 – 119
 شامل 367 نفر از اصحاب و راویان امام (ع)
«عصر الإمام (ع)»؛ از صفحه 297 – 243
«فی عهد الرشید و الأمین و المأمون»؛ از صفحه 370 – 299
«الإمام الرضا (ع) و ولایه العهد»؛ از صفحه 428 – 371
«شؤون الإمام فی خراسان»؛ از صفحه 486 – 429
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 514 – 487

 

ج 32 (امام جواد ع)

 

مجموعاً با فهرست 350 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادت و نشأته»؛ از صفحه 32 – 17
«فی ظلال ابیه»؛ از صفحه 64 – 33
«من مثله العلیا»؛ از صفحه 102 – 65
«علومه و معارفه»؛ از صفحه 165 – 103
«اصحابه و رواه حدیثه»؛ از صفحه 223 – 167
 شامل 132 نفر از اصحاب و روایان حدیث امام (ع)
«عصر الأمام»؛ از صفحه 270 – 225
«فی عصر المأمون»؛ از صفحه 307 – 271
«الی الجنه المأوی»؛ از صفحه 322 – 309

 

ج 33 (امام هادی ع)

 

مجموعاً با فهرست 423 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادته و نشأته»؛ از صفحه 36 – 15
«مظاهر شخصیته»؛ از صفحه 69 – 37
«علومه و معارفه»؛ از صفحه 204 – 71
«اصحابه و رواه حدیثه»؛ از صفحه 281 – 215
 شامل 175 نفر از اصحاب و راویان حدیث امام
«الإمام (ع) فی السامرا»؛ از صفحه 348 – 283
«عصر الإمام (ع)»؛ از صفحه 406 – 339
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 413 – 407

 

ج 34 (امام حسن عسکری ع)

 

مجموعاً با فهرست 334 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادته و نشأته»؛ از صفحه 80 – 15
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 91 – 81
 حاوی 17 کلام از اشخاص مختلف درباره امام (ع)
«رسائله»؛ از صفحه 117 – 93
«کلمات من نور»؛ از صفحه 133 – 119
«فی رحاب القرآن الکریم»؛ از صفحه 146 – 135
«احادیثه و فقهه»؛ از صفحه 161 – 147
«اصحابه و رواه حدیثه»؛ از صفحه 209 – 163
 شامل 106 نفر از اصحاب و روایان حدیث امام (ع)
«عصر الإمام»؛ از صفحه 263 – 211
«ملوک عصره»؛ از صفحه 297 – 265
«إلی الجنه المأوی»؛ از صفحه 310 – 299

 

ج 35 (امام المنتظر عج)

 

مجموعاً با فهرست 346 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«مشرق النور»؛ از صفحه 40 – 21
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 52 – 41
«علومه و معارفه»؛ از صفحه 122 – 53
«الغیبه الصغری و الکبری»؛ از صفحه 170 -123
«اصواء علی غیبه الإمام»؛ از صفحه 205 – 171
«المبشرون بظهوره»؛ از صفحه 233 – 207
«ظهور المصلح العظیم فکره المقدسه و قدیمه»؛ از صفحه 247 – 235
«مومنون و منکرون»؛ از صفحه 296 – 249
 شامل 27 نفر از معتقدین و 5 نفر از منکران وجود امام
«علامات ظهور»؛ از صفحه 337 – 297
«زمان ظهوره و مکانه»؛ از صفحه 355 – 339

 

ج 36 (حضرت زینب س)

 

مجموعاً با فهرست 392 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«النسب الوضاح»؛ از صفحه 40 – 19
«ولادتها و نشأتها»؛ از صفحه 58 – 41
«عناصرها النفسیه»؛ از صفحه 71 – 59
«احداث مروعه»؛ از صفحه 96 -73
«فی عهد الخلفا»؛ از صفحه 146 – 97
«التمرد علی حکومه الإمام (ع)»؛ از صفحه 188 – 147
«حکومه معاویه»؛ از صفحه 202 – 189
«الحکم الأسود»؛ از صفحه 212 – 203
«إلی المکه»؛ از صفحه 220 – 213
«ایفاد مسلم الی العراق»؛ از صفحه 244 – 221
«الی العراق»؛ از صفحه 261 – 245
«فی کربلا»؛ از صفحه 269 – 263
«المأساه الخالده»؛ از صفحه 308 – 271
«سبایا اهل‌البیت (ع) فی الکوفه»؛ از صفحه 325 – 309
«سبایا آل‌الرسول فی دمشق»؛ از صفحه 347 – 327
«الی یثرب»؛ از صفحه 360 – 349
«الی الجنه المأوی»؛ از صفحه 370 – 361

 

ج 37 (عباس بن علی ع)

 

مجموعاً با فهرست 238 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«ولادته و نشأته»؛ از صفحه 35 – 19
«انطباعات عن شخصیته»؛ از صفحه 52 – 37
«عناصره النفسیه»؛ از صفحه 63 – 53
«مع الأحداث»؛ از صفحه 101 – 65
«کابوس رهیب»؛ از صفحه 119 – 103
«مع الثوره الحسینیه»؛ از صفحه 145 – 121
«إلی ارض الشهاده»؛ از صفحه 189 – 147
«الحرب»؛ از صفحه 207 -191
«علی ضفاف العلقمی»؛ از صفحه 221 – 209

 

ج 38 (مسلم بن عقیل)

 

مجموعاً با فهرست 237 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«النسب الوضاء»؛ از صفحه 56 – 17
«ولاده مسلم و نشأته»؛ از صفحه 69 – 57
«مع الأحداث»؛ از صفحه 94 – 71
«کابوس رهیب»؛ از صفحه 107 – 95
«سفاره مسلم الی العراق»؛ از صفحه 181 – 109
«اخفاق الثوره»؛ از صفحه 219 – 183

 

ج 39 (زید بن علی ع)

 

مجموعاً با فهرست 312 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«أسره زید و ولادته»؛ از صفحه 32 – 15
«فی ظلال ابیه»؛ از صفحه 38 – 33
«إخوته و ابنائه»؛ از صفحه 79 – 49
«عناصره النفسیه و مواهبه»؛ از صفحه 132 – 81
«صور من الإحداث»؛ از صفحه 169 – 133
«عصر زید»؛ از صفحه 218 – 171
«ثوره زید اسبابها و مکوناتها»؛ از صفحه 246 – 219
«إعلان الثوره»؛ از صفحه 263 – 247
«الشهاده»؛ از صفحه 289 – 265

 

ج 40 (اخلاق النبی (ص) و اهل بیته ع)

 

مجموعاً با فهرست 344 صفحه

 

شامل مباحث زیر:

 

«پیامبر (ص)»؛ از صفحه 37 – 13
«امام علی (ع)»؛ از صفحه 68 – 41
«حضرت فاطمه (س)»؛ از صفحه 82 – 69
«امام حسن (ع)»؛ از صفحه 96 – 83
«امام حسین (ع)»؛ از صفحه 117 – 97
«امام سجاد (ع)»؛ از صفحه 147 – 119
«امام باقر (ع)»؛ از صفحه 165 – 149
«امام صادق (ع)»؛ از صفحه 204 – 167
«امام کاظم (ع)»؛ از صفحه 226 – 205
«امام رضا (ع)»؛ از صفحه 247 – 227
«امام جواد (ع)»؛ از صفحه 266 – 249
«امام هادی (ع)»؛ از صفحه 291 – 267
«امام عسکری (ع)»؛ از صفحه 305 – 293
«امام مهدی (عج)»؛ از صفحه 319 – 307

 

مقالات مرتبط با اثر یا نویسنده

 

گفت‌وگو با شیخ باقر شریف قرشی؛ شریف قرشی، باقر؛ کتاب ماه دین، مهر 1382، شماره 72، صص 38 تا 41

 

مشخصات نشر

 

قم، دار المعروف، چاپ اول 1430 ه ق،

 

تذکر

 

مطالب فوق توسط سایت دانشنامه اهل‌بیت (ع) تهیه شده و هرگونه استفاده و نقل مطالب تنها با ذکر منبع مجاز می‌باشد.

عنوان دانش‌نامه

 

دانش‌نامه عقاید اسلامی

 

موضوع دانش‌نامه و زبان آن

 

مباحث اعتقادی و زبان اصلی آن عربی که به فارسی نیز ترجمه شده است

 

معرفی نویسندگان

 

محمد محمدی ری‌شهری با همکاری رضا برنج‌کار و ترجمه مهدی مهرریزی

 

معرفی اجمالی اثر

 

«دانش‌نامه عقاید اسلامی»، مجموعه‌ای است از حجت‌الاسلام محمد ری‌شهری که در ده جلد به چاپ رسیده و به عرضه نظام‌مند آیات و احادیث اعتقادی، همراه با توضیح و تحلیل این مباحث بر پایه قرآن و حدیث می‌پردازد و در این پژوهش، سه کار اصلی گردآوری آیات و احادیث اعتقادی، تنظیم موضوعی آیات و احادیث گردآوری‌شده و تحلیل مباحث مهم و حلّ تعارضات احتمالی و پاسخگویی به شبهات، در مورد اعتقادات انجام‌گرفته است. چنان که این اثر نصوص (متون) دينى مربوط به عقايد را درزمینه‌هاى: معرفت‌شناسی، اعتقادات اسلامى، انسان‌شناسی، جهان‌شناسی و اديان و مذاهب، با ویژگی‌هایی به پژوهشگران، تقديم می‌کند.

 

این کتاب در اصل به زبان عربی و با نام «موسوعة العقائد الاسلامیة» است که توسط حجةالاسلام و المسلمین مهدی مهریزی، حجةالاسلام و المسلمین دکتر رضا برنج‌کار، حجةالاسلام و المسلمین عبد الهادی مسعودی و علی‌نقی خدا یاری ترجمه شد و در بیست و پنجمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، برگزیده شد.

 

ویژگی‌های دانش‌نامه

 

۱. استناد به قرآن و برهان

 

نخستين و مهم‌ترین ويژگى اين دانش‌نامه، استناد آن به قرآن كريم و برهان عقلى است. راه‌یابی به قرآن و برهان، در كنار احاديث مأثور، عقايد دينى را ریشه‌دار می‌سازد.

در دانش‌نامه عقايد اسلامى، تکیه‌گاه اصلى اصول عقايد (از قبيل: توحيد و نبوّت)، برهان‌های عقلى برگرفته از قرآن و حديث هستند؛ يعنى استدلال‌هایی كه صرف‌نظر از گوينده، می‌توان بدان‌ها استناد جست. ازاین‌رو نيازى به تحليل و بررسى سندىِ اين احاديث نيست.
اما در فروع عقايد، دانش‌نامه تلاش می‌کند تا پژوهشگر را به علم يا اطمينان به صدور احاديث برساند، خواه از طريق قوّت سند و خواه از راه سازگارى محتواى حديث با قرآن و عقل و ساير احاديث. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 8)

 

۲. جامعيت

 

تمام سعى و تلاش بر آن بوده تا اين دانش‌نامه، به‌گونه‌ای تنظيم شود كه تمامى آيات و احاديث مربوط به موضوعات متنوع عقيدتى را در برگیرد ـ كه در اين راستا از رايانه استفاده شد ـ ضمن این‌که اگر سخنى نادرست به پيشوايان دين، منسوب است، موردنقد و بررسى قرار گيرد.
این‌همه، بدان معنا نيست كه دانش‌نامه از كاستى به دور است؛ بلكه باوجود گستردگى موضوعات و فروعات اعتقادى، كاستى، اجتناب‌ناپذیر است و اميد می‌رود به خواست خداوند، با پيشنهاد و يارى پژوهشگران، اين کاستی‌ها مرتفع گردد. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 9)

 

۳. تنظيم موضوعى و ساختار درختى

 

براى دستيابى آسان پژوهشگران به احاديث عقيدتى و فراهم‌سازی بستر فهم دقيق محتواى آن‌ها، دانش‌نامه، احاديث مربوط به هر موضوع را در تبويبى منطقى از كلّى به جزئى، در خود جای‌داده است.

 

۴. اختصار

 

تلاش شده که در حدّ توان و با حفظ جامعيت، حجم دانش‌نامه را پايين بياوريم. در اين راستا احاديث هم‌معنا حذف شد و به ذكر نشانى و اختلاف آن‌ها در پاورقى اكتفا گرديد. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 9)
با اين ويژگى، پژوهشگر می‌تواند براى رسيدن به اهداف پژوهشى، در كمترين زمان، بيشترين بهره را ببرد.

 

۵. پرداختن به برخى مباحث جديد و موردنیاز

 

در درآمد دانش‌نامه، شمارى از مباحث روز و موردنیاز پژوهشگران در عرصه مسائل اعتقادى، به بحث گذارده می‌شود. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 10)

 

۶. شرح، نتیجه‌گیری، تحليل و نقد

 

در ابتدا و يا انتهاى بسيارى از بخش‌ها و فصل‌های دانش‌نامه، نتیجه‌گیری، تحليل و نقدهايى به چشم می‌خورد كه ساختار و حدود آن بخش و فصل را نشان می‌دهد. البته اين، بدان معنا نيست كه ديگر بخش‌ها به‌نقد و تحليل نياز ندارند؛ بلكه این‌ها نخستين گام براى زمینه‌سازی پژوهش‌ها و بررسی‌های گسترده و متنوع در عرصه مسائل مختلف عقيدتى هستند. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 10)

 

۷. نمایه‌سازی

 

براى دستيابى بهتر پژوهشگران به احاديث اعتقادى، نمایه‌های اين احاديث، جداگانه در دسترس قرار خواهند گرفت. اين نمایه‌ها به همراه نرم‌افزار مربوط، زمينه بهره‌گیری پژوهشگران از احاديث اعتقادى را در ديگر مباحث علمى و اخلاقى فراهم می‌سازند. (رک: دانش‌نامه عقاید اسلامی، محمدی ری‌شهری، ج 1، ص 10)

 

از دیگر ویژگی‌های این دانش‌نامه، می‌توان به این موارد زیر اشاره کرد

 

 احادیث مربوط به هر موضوع، از مصادر روایی شیعه و اهل سنّت، گردآوری و همراه با آیات قرآن، تنظیم و ارائه‌شده است
 هر عنوان، دارای درآمدی شامل گزارشی از احادیث عنوان و جمع‌بندی محتوای احادیث است.
 در آغاز و یا انجام بسیاری از بخش‌های دانش‌نامه، تعلیقات، نتیجه‌گیری و یا تحلیل و نقد مطالبِ ذکرشده، آمده است.
 به مباحث مرتبط با اصول اعتقادی، به‌طور کامل پرداخته‌شده و نیز سعی شده است که موضوعی، واگذار نشود و درعین‌حال، اختصار و ایجاز نیز رعایت شود و از ذکر احادیث مشابه خودداری گردد.
 مباحث مرتبط باهم، به یکدیگر ارجاع داده‌شده است.
 در مواردی که عبارت یا لغت مشکلی در حدیث وجود دارد، در پاورقی توضیح داده‌شده است.
 در مواردی (همچون تعارض ظاهری روایات) که رفع ابهام آن‌ها نیازمند توضیح است، بیان‌های تکمیل‌کننده‌ای افزوده‌شده است.
 به‌منظور تقویت متون حدیثی، احادیثِ مأخذ یابی شده از معتبرترین منابع موجود، به ترتیب اعتبار، در پاورقی مستندسازی شده است.

 

بررسی مجلدات

 

جلد یک

 

شامل «پیشگفتار گروه ترجمه»، «نگاه کلی به دانش‌نامه عقاید اسلامی»، «مبحث یکم: معرفت‌شناسی»
مجموعاً با فهرست 518 صفحه

 

مبحث یکم: معرفت‌شناسی

 

بخش یکم: عقیده

 

از صفحه 23 تا 171

 

فصل یکم: «نقش عقیده»
فصل دوم: «تقلید در عقیده»
فصل سوم: «پژوهش در عقاید»

فصل چهارم: «پالایش عقیده»
فصل پنجم: «آزمودن عقیده»
فصل ششم: «آزادی عقیده»
فصل هفتم: «آموزش عقیده»

 

بخش دوم: «خرد»

 

از صفحه 175 تا 503

 

فصل یکم: «شناخت خرد»
فصل دوم: «ارزش خرد»
فصل سوم: «خردورزی»
فصل چهارم: «عوامل رشد خرد»
فصل پنجم: «نشانه‌های خرد»
فصل ششم: «آسیب‌های خرد»
فصل هفتم: «وظایف خردمند»

 

جلد دوم

 

از بخش سوم «نادانی» تا پایان‌بخش هفتم «موانع شناخت»
مجموعاً با فهرست 618 صفحه

 

بخش سوم: «نادانی»

 

از صفحه 11 تا 243

 

فصل یکم: «پرهیز دادن از نادانی»
فصل دوم: «انواع نادانان»
فصل سوم: «نشانه‌های نادانی»
فصل چهارم: «وظایف نادان»
فصل پنجم: «جاهلیت نخست»
فصل ششم: «جاهلیت دیگر»
فصل هفتم: «پایان جاهلیت»

 

بخش چهارم: «دانش»

 

از صفحه 247 تا 349

 

فصل یکم: «حقیقت دانش»
فصل دوم: «فضیلت دانش»
فصل سوم: «آثار دانش»
فصل چهارم: «انواع دانش»

 

بخش پنجم: «حکمت»

 

از صفحه 353 تا 423

 

فصل یکم: «معنای حکمت»
فصل دوم: «فضیلت حکمت»
فصل سوم: «آثار حکمت»
فصل چهارم: «اساس حکمت»
فصل پنجم: «حکمت‌‌های جامع»
فصل ششم: «ویژگی‌های حکیمان»
فصل هفتم: «گوناگون»

 

بخش ششم: «مبادی شناخت»

 

از صفحه 427 تا 515

 

فصل یکم: «ابزارهای دانش و حکمت»
فصل دوم: «راهه‌ای معرفت عقلی»
فصل سوم: «راه‌های معرفت قلبی»
فصل چهارم: «خاستگاه الهام»
فصل پنجم: «قلمرو معرفت»

 

بخش هفتم: «موانع شناخت»

 

از صفحه 519 تا 606

 

فصل یکم: «حجاب‌های دانش و حکمت»
فصل دوم: «آنچه حجاب‌ها را می‌زداید»

 

جلد سوم

 

از بخش هشتم «کسب شناخت» تا آخر بخش دهم «دانشمند»
مجموعاً با فهرست 551 صفحه

 

بخش هشتم: «کسب شناخت»

 

از صفحه 9 تا 216

 

فصل یکم: «وجوب آموختن»
فصل دوم: «فضیلت آموختن»
فصل سوم: «آداب آموختن»
فصل چهارم: «آداب پرسیدن»
فصل پنجم: «احکام آموختن»

 

بخش نهم: «آموزش»

 

از صفحه 219 تا 293

 

فصل یکم: «ضرورت آموزش»
فصل دوم: «فضیلت آموزش»
فصل سوم: «آداب آموزش»
فصل چهارم: «آداب پاسخ دادن»

 

بخش دهم: «دانشمند»

 

از صفحه 297 تا 539

 

فصل یکم: «منزلت دانشمند»
فصل دوم: «ویژگی‌های دانشمند»
فصل سوم: «حقوق دانشمند و یاد دهنده و یادگیرنده»
فصل چهارم: «انواع دانشمندان»
فصل پنجم: «نمونه‌های والای دانش و حکمت»
فصل ششم: دانشمندان بد

 

جلد چهارم

 

شروع مبحث دوم «خداشناسی» تا پایان‌بخش یکم «آشنایی باخدا»
مجموعاً با فهرست 604 صفحه

 

مبحث دوم: «خداشناسی»

 

بخش یکم: «آشنایی باخدا»

 

از صفحه 17 تا پایان جلد

 

فصل یکم: «ارزش شناخت خدا»
فصل دوم: «راهنمایان به‌سوی معرفت خدا»
فصل سوم: «ابزارهای معرفت خدا»
فصل چهارم: «راه‌های معرفت خدا»
فصل پنجم: «نقش شناخت خلقت در شناخت خالق»
فصل ششم: «راه‌های رسیدن به بالاترین مراتب خداشناسی»
فصل هفتم: «آثار معرفت خدا»
فصل هشتم: «آفاق معرفت خدا»

 

جلد پنجم

 

از بخش دوم «آشنایی با یگانگی خدا» تا پایان بخش چهارم «شناختن صفات ثبوتی خدا»
مجموعاً با فهرست 511

 

بخش دوم: «آشنایی با یگانگی خدا»

 

فصل یکم: «ارزش توحید»
فصل دوم: «مراتب توحید»
بخش سوم: «آشنایی با نام‌های الهی»
فصل یکم: «معنای اسما الله»
فصل دوم: «گونه‌های نام‌های خدا»
فصل سوم: «تعداد نام‌های خدا»
فصل چهارم: «اسم اعظم»
فصل پنجم: «نقش اسما الهی در تدبیر عالم»

 

بخش چهارم: «شناختن صفات ثبوتی خدا»

 

فصل یکم: بایسته‌ها در شناختن صفات خدا
فصل دوم: احد، واحد
فصل سوم: «اول، آخر»
فصل چهارم: «باری»
فصل پنجم: «باسط، قابض»
فصل ششم: «باقی»
فصل هفتم: «بدی، بدیع»
فصل هشتم: «بر، بار»
فصل نهم: «بصیر»
فصل دهم: «تواب»
فصل یازدهم: «جابر، جبار»
فصل دوازدهم: «جاعل»
فصل سیزدهم: «حافظ، حفیظ»
فصل چهاردهم: «حافی، حفی»
فصل پانزدهم: «حاکم»
فصل شانزدهم: «حسیب»
فصل هفدهم: «حق»
فصل هجدهم: «حکیم»
فصل نوزدهم: «حلیم»

 

جلد ششم

 

ادامه بخش چهارم «شناخت صفات ثبوتی خدا»
مجموعاً با فهرست 593

 

ادامه بخش چهارم: «شناخت صفات ثبوتی خدا»

 

فصل بیستم: «حمید، محمود، حامد»
فصل بیست و یکم: «حی»
فصل بیست و دوم: «خالق»
فصل بیست و سوم: «خبیر»
فصل بیست و چهارم: «رازق، رزاق»
فصل بیست و پنجم: «رئوف»
فصل بیست و ششم: «رب»
فصل بیست و هفتم: «رحمان، رحیم»
فصل بیست و هشتم: «رفیع، رافع»
فصل بیست و نهم: «رقیب»
فصل سی‌ام: «سبوح، قدوس»
فصل سی و یکم: «سلام»
فصل سی و دوم: «سمیع»
فصل سی و سوم: «شافع، شفیع»
فصل سی و چهارم: «شافی»
فصل سی و پنجم: «شاکر، شکور»
فصل سی وششم: «شهید، شاهد»
فصل سی و هفتم: «صادق»
فصل سی و هشتم: «صمد»
فصل سی و نهم: «ظاهر، باطن»
فصل چهلم: «عادل»
فصل چهل و یکم: «عالم، علیم»
فصل چهل و دوم: «عزیز»
فصل چهل و سوم: «عظیم»
فصل چهل و چهارم: «عفو»
فصل چهل و پنجم: «علی»
فصل چهل و ششم: «غائب»
فصل چهل و هفتم: «غافر، غفور، غفار»
فصل چهل و هشتم: «غنی»
فصل چهل و نهم: «فاطر»
فصل پنجاهم: «فاعل، فعال»
فصل پنجاه و یکم: «قائم، قیوم»
فصل پنجاه و دوم: «قادر، قدیر»
فصل پنجاه و سوم: «قاهر، قهار»
فصل پنجاه و چهارم: «قدیم، ازلی»
فصل پنجاه و پنجم: «قریب»
فصل پنجاه و ششم: «قوی»
فصل پنجاه و هفتم: «کاشف»
فصل پنجاه و هشتم: «کافی»
فصل پنجاه و نهم: «کبیر، متکبر»

 

جلد هفتم

 

از ادامه بخش چهارم «شناخت صفات ثبوتی خدا» تا پایان بخش پنجم «شناخت صفات‌های سلبی»
مجموعاً با فهرست 507 صفحه

 

ادامه بخش چهارم «شناخت صفات ثبوتی خدا»

 

فصل شصتم: «کریم، اکرم»
فصل شصت و یکم: «لطیف»
فصل شصت و دوم: «مالک، ملک، ملیک»
فصل شصت و سوم: «مومن»
فصل شصت و چهارم: «مبین، مبین»
فصل شصت و پنجم: «متکلم»
فصل شصت و ششم: «متوفی، موفی، موفی»
فصل شصت و هفتم: «مجیب»
فصل شصت و هشتم: «محیط»
فصل شصت و نهم: «محیی، ممیت»
فصل هفتادم: «مخرج»
فصل هفتاد و یکم: «مخزی»
فصل هفتاد و دوم: «مدبر»
فصل هفتاد و سوم: «مرید»
فصل هفتاد و چهارم: «مستعان»
فصل هفتاد و پنجم: «مصور»
فصل هفتاد و ششم: «مفضل، متفضل»
فصل هفتاد و هفتم: «مقدر»
فصل هفتاد و هشتم: «منان»
فصل هفتاد و نهم: «منتقم»
فصل هشتادم: «منذر»
فصل هشتاد و یکم: «منزل»
فصل هشتاد و دوم: «منشی»
فصل هشتاد و سوم: «مهلک»
فصل هشتاد و چهارم: «ناصر، نصیر»
فصل هشتاد و پنجم: «نور»
فصل هشتاد و ششم: «وارث»
فصل هشتاد و هفتم: «واسع، موسع»
فصل هشتاد و هشتم: «ودود»
فصل هشتاد و نهم: «وکیل»
فصل نودم: «ولی»
فصل نود و یکم: «وهاب»
فصل نود و دوم: «هادی»
فصل نود و سوم: «احادیث جامع در تفسیر نام‌ها و صفات خدا»

 

بخش پنجم: «شناخت صفات‌های سلبی»

 

از صفحه 429 تا 495

 

فصل یکم: «همانند»
فصل دوم: «اندازه»
فصل سوم: «جز»
فصل چهارم: «دگرگونی»
فصل پنجم: «جسم و صورت»
فصل ششم: «پدر و فرزند»
فصل هفتم: «خواب سبک و سنگین»
فصل هشتم: «حرکت و سکون»

 

جلد هشتم

 

شروع مبحث سوم: «عدالت خداوند» تا اواسط بخش دوم «عدالت و قضا و قدر»

مجموعاً با فهرست 483 صفحه

 

مبحث سوم: «عدالت خداوند»

 

بخش یکم: «آشنایی با عدالت خداوند»

 

از صفحه 25 تا 143

 

فصل یکم: «معنای عدالت»
فصل دوم: «آنچه با ایمان به دادگری خداوند منافات دارد»
فصل سوم: «دلیل دادگری خدا»
فصل چهارم: «عدل از اصول دین است»
فصل پنجم: «عدالت در آخرت»

 

بخش دوم: «عدالت و قضا و قدر»

 

از صفحه 145 تا 473

 

فصل یکم: «معنای قضا و قدر»
فصل دوم: «دانش قضا و قدر»
فصل سوم: «ویژگی‌های قضا و قدر»
فصل چهارم: «انواع قضا و قدر و احکام آن»
فصل پنجم: «بدا در قضا و قدر»
فصل ششم: «نقش و قدر در آفرینش»
فصل هفتم: «نقش قضا و قدر در پیدایش مصائب و شرور»
فصل هشتم: «نقش قضا و قدر در افعال انسان»

 

جلد نهم

 

از ادامه فصل هشتم «نقش قضا و قدر در افعال انسان» از بخش دوم «عدالت و قضا و قدر» تا پایان بخش چهارم «عدل الهی، نیک‌بختی و بدبختی»
مجموعاً با فهرست 447 صفحه

 

ادامه بخش دوم «عدالت و قضا و قدر»

 

از صفحه 7 تا 167

 

ادامه فصل هشتم: «نقش قضا و قدر در افعال انسان»

فصل نهم: «نقش قضا و قدر در خوش‌بختی و بدبختی»

فصل دهم: «نقش انسان در قضا و قدر»
فصل یازدهم: «ایمان به قضا و قدر»
فصل دوازدهم: «خشنودی به قضا و قدر»

 

بخش سوم: «عدالت و شرور»

 

از صفحه 171 تا 335

 

فصل یکم: «معیار شناخت خیر و شر»
فصل دوم: «حکمت گرفتاری‌ها»
فصل سوم: «عوامل شرور»
فصل چهارم: «موانع شرور»

 

بخش چهارم: «عدل الهی، نیک‌بختی و بدبختی»

 

از صفحه 339 تا 437

 

فصل یکم: «معنای نیک‌بختی و بدبختی»
فصل دوم: «عوامل نیک‌بختی»
فصل سوم: «عوامل تیره‌بختی»

 

جلد دهم

 

جلد آخر کتاب اختصاص به نمایه‌ها دارد

مجموعاً 500 صفحه

 

شامل فهرست آیات، نمایه‌های موضوعی، فهرست اعلام، فهرست ادیان، فرقه‌ها و مذاهب، فهرست جمعیت‌ها و قبایل، فهرست مکان‌ها، فهرست شعرها، فهرست زمان‌ها، فهرست منابع و مأخذ می‌باشد

 

مقالات مرتبط با اثر یا نویسنده

 

کتاب‌شناسی حجت‌الاسلام ری‌شهری، پروین زاد، شهلا، کیهان فرهنگی، خرداد 1383، شماره 212.
سخنان حجةالاسلام والمسلمین ری‌شهری و سخنان مقام معظم رهبری، محمد محمدی ری‌شهری، سید علی حسینی خامنه‌ای، علوم حدیث، زمستان 1379، شماره 18.
سخنان حجةالاسلام والمسلمین محمدی ری‌شهری، محمدی ری‌شهری، محمد، علوم حدیث، پاييز 1378، شماره 13.
گزارش دیدار حجةالاسلام و المسلمین ری‌شهری از الأزهر، مسعودی، عبدالهادی، فرهنگ کوثر، بهمن 1377، شماره 23.
موسوعه های حدیثی و نیازهای امروز، نویسنده: محمدی ری‌شهری، محمد، علوم حدیث، پاييز 1380 شماره 21.

 

برای اطلاع بیشتر در مورد آثار حجت الاسلام و المسلمین ری شهری می توانید به پایگاه رسمی ایشان به آدرس http://www.reyshahri.ir/ مراجعه نمایید. چنان که کل دانشنامه عقاید اسلامی در سایت دانشگاه قرآن و حدیث به آدرس http://lib.qhu.ac.ir/category/2111 قرار گرفته است.

 

مشخصات نشر

 

سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، چاپ دوم، سال 1386 ه ش

 

تذکر

 

مطالب فوق توسط سایت دانشنامه اهل‌بیت (ع) تهیه شده و هرگونه استفاده و نقل مطالب تنها با ذکر منبع مجاز می‌باشد.

عنوان دانش‌نامه

 

دانش‌نامه امام مهدی (عج) بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ

 

موضوع دانش‌نامه و زبان آن

 

مسائل مرتبط با مهدویت و شخصیت امام عصر (عج) و زبان آن عربی به همراه ترجمه فارسی روایت‌ها که تحلیل‌ها و پژوهش‌ها بدون متن عربی می‌باشد.

 

معرفی نویسندگان

 

محمد محمدی ری‌شهری با همکاری سید محمد کاظم طباطبایی و ترجمه عبد الهادی مسعودی

 

معرفی اجمالی دانش‌نامه

 

دانشنامه امام مهدی (عج) از منشورات دارالحدیث در 10 جلد، بر پایه آیات قرآن کریم، روایات ائمه اطهار و متون تاریخی و .. در خصوص شخصیت والای امام زمان (عج) و تحت اشراف محمد محمدی ری‌شهری به رشته تحریر در آمده است.
دانش‏نامه امام مهدی (ع) شامل یک درآمد، ۱۴ بخش و ۷۰ فصل است و در آن مسائل مرتبط با موضوع مهدویّت، با تکیه‌بر نصوص معتبر اسلامى (متون آیات و احادیث)، بررسى می‌شود.
این نکته قابل‌توجه است که اکثر فصل‌ها به نحو گسترده همراه با تحلیل و پژوهش بسیار ارزشمند می‌باشد و در این مورد اثر را از دیگر آثار نویسنده (ازجمله دانش‌نامه امیرالمؤمنین و دانش‌نامه امام حسین (ع)) متمایز می‌کند؛ و به‌نوعی از تجربیات آثار قبلی به‌درستی بهره برده، همان‌طور که در ویژگی‌های دانش‌نامه (که در درآمد کتاب آمده) بدان اشاره‌ شده است.

 

ویژگی‌های دانش‌نامه

 

1. بهره‌گیری از تجربه نگارش دو دانش‌نامه گذشته یعنی دانش‌نامه امیرالمؤمنین (ع) و دانش‌نامه امام حسین (ع)؛
2. اعتبار سنجی مضاعف منابع؛
3. استناد گسترده به منابع فریقین؛
4. نقد و ارزش‌یابی دلایل غیر نقلی مهدویت؛
5. جامعیت و گزیده نگاری؛
6. تبیین و تحلیل؛
7. نقد و بررسی؛
8. تبیین عقاید دیگران درباره منجی؛
9. جمع‌بندی و تحلیل گزارش‌های متعارض؛
10. پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهه‌ها؛
11. ارائه گزیده‌ای از سروده‌های مهدوی در پانزده قرن؛
12. تنظیم منطقی و آسان‌یاب؛
13. برطرف کردن نیازهای فرعی پژوهشگر؛
14. هشدار درباره خرافی گرایی؛
15. اهتمام به تکریم معصومان (ع) در روش نگارش؛
(برای اطلاعات بیشتر رک: «دانش‌نامه امام مهدی (عج)»، ج 1، صص 50 - 43)

 

بررسی مجلدات

 

جلد یکم

 

شامل «پیشگفتار»، «مقدمه مترجم»، «درآمد: دانشنامه امام مهدی در یک نگاه، مراحل تحقیق و تدوین دانش‌نامه، ویژگی‌های دانش‌نامه، رویکردهای پژوهشی در مهدویت نگاری، مهدویت از نگاه اهل سنت، منجی موعود در ادیان ابراهیمی، منجی موعود در ادیان غیر ابراهیمی، نام‌های منجی موعود در ادیان، مهدویت در نگاشته‌های مستشرقان، مهدویت و جهانی‌شدن، دلایل غیر نقلی بر ضرورت وجود امام مهدی (عج)، گزاره‌های اعتقادی و تاریخی مهدویت» و «بخش اول: امام مهدی (عج) در پرتو ادله کلی» که در ادامه با توجه به انعکاس درآمد در معرفی اجمالی و قسمت‌های دیگر تنها به معرفی آماری بخش‌ها خواهیم پرداخت.

 

مجموعاً با فهرست 428 صفحه

 

بخش یکم «امام مهدی (عج) در پرتو ادله کلی»

 

از صفحه 205 تا 413

 

فصل یکم: «استمرار امامت»
فصل دوم: «حدیث ثقلین»
فصل سوم: «احادیث شمار امامان»

 

جلد دوم

 

از ادامه بخش یکم «امام مهدی (عج) در پرتو ادله کلی» تا اواسط بخش دوم «زندگی امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست 403 صفحه

 

ادامه بخش اول «امام مهدی (عج) در پرتو ادله کلی»

 

از صفحه 7 تا 115

 

فصل چهارم: «لزوم شناخت امام مهدی (عج)»
فصل پنجم: «اشارت‌ها و بشارت‌های قرآن»

 

بخش دوم «زندگی امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 117 تا پایان جلد

 

فصل یکم: «تبار امام مهدی (عج)»
فصل دوم: «تبار امام مهدی (عج)»
فصل سوم: «نام‌ها، کنیه‌ها و لقب‌های امام»
فصل چهارم: «شمایل امام»
فصل پنجم: «طول عمر امام»

 

جلد سوم

 

از اواسط بخش دوم «زندگی امام مهدی (عج)» تا اواسط بخش چهارم «سفیران امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست 409 صفحه

 

ادامه بخش دوم «زندگی امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 7 تا 73 صفحه

 

فصل ششم: «ویژگی‌های امام مهدی (عج)»
فصل هفتم: «پاسخ چند پرسش»

 

بخش سوم «غیبت امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 77 تا 231

 

درآمد
فصل یکم: «پیشگویی غیبت امام مهدی (عج)»
فصل دوم: «اشاراتی به حکمت غیبت امام مهدی (عج)»
فصل سوم: «برکات تکوینی امام غایب»

 

بخش چهارم «سفیران امام مهدی (عج) در غیبت صغرا»

 

از صفحه 235 تا 399

 

فصل یکم: «نهاد وکالت در عصر امامان اهل‌بیت»
فصل دوم: «فضای جامعه اسلامی منتهی به عصر غیبت کبرا»
فصل سوم: «نائبان چهارگانه امام»

 

جلد چهارم

 

از ادامه بخش چهارم «سفیران امام مهدی (عج) در غیبت صغرا» تا پایان بخش پنجم «توقیعات امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست حدود 450 صفحه

 

ادامه بخش چهارم «سفیران امام مهدی (عج) در غیبت صغرا»

 

از صفحه 7 تا 113

 

فصل چهارم: «مدعیان دروغین»

 

بخش پنجم «توقیعات امام مهدی (ع)»

 

از صفحه 115 تا پایان جلد

 

درآمد
فصل یکم: «مکتوب‌هایی در پاسخ پرسش‌های عقیدتی و سیاسی»
فصل دوم: «مکتوب‌هایی در پاسخ پرسش‌های فقهی»
فصل سوم: «مکتوب‌های حکایت‌گر کرامت‌ها»
فصل چهارم: «مکتوبات گوناگون»

 

جلد پنجم

 

از بخش ششم «دیدار امام مهدی (عج) و کرامات او» تا اواسط بخش هفتم «وظایف مردم در روزگار غیبت»

 

مجموعاً با فهرست 433 صفحه

 

بخش ششم «دیدار امام مهدی (عج) و کرامات او»

 

از صفحه 9 تا 301

 

فصل یکم: «دیدارکنندگان امام پیش از غیبت»
فصل دوم: «دیدارکنندگان امام در دوران غیبت صغرا»
فصل سوم: «دیدارکنندگان امام در روزگار غیبت کبرا و کسانی که کرامت از او دیده‌اند»
فصل چهارم: «شماری از عالمان موردعنایت امام مهدی (عج)»
فصل پنجم: «خاطراتی از نگارنده»

 

بخش هفتم «وظایف مردم در روزگار غیبت»

 

از صفحه 305 تا 423

 

«انتظار فرج امام عصر (عج)»
فصل یکم: «انتظار فرج»
فصل دوم: «عجله نکردن»
فصل سوم: «استقامت»

 

جلد ششم

 

از ادامه بخش هفتم «وظایف مردم در روزگار غیبت» تا اواسط بخش نهم «زیارت‌ها»

 

مجموعاً با فهرست 453 صفحه

 

ادامه بخش هفتم «وظایف مردم در روزگار غیبت»

 

از صفحه 7 تا 70

 

فصل چهارم: «دعا برای تعجیل در فرج»
فصل پنجم: «زمینه‌سازی برای حکومت امام مهد (عج)»

 

بخش هشتم «دعا»

 

از صفحه 73 تا 365

 

فصل یکم: «دعاهای اهل‌بیت برای امام مهدی (عج)»
فصل دوم: «دعاهای امام مهدی (عج) برای فرجش»
فصل سوم: «دعا برای امام مهدی (عج) در عیدها»
فصل چهارم: «دعا برای امام در ماه رمضان»
فصل پنجم: «دعا برای امام در روز جمعه»
فصل ششم: «دعا برای امام در وقت‌های دیگر»
فصل هفتم: «دعا برای امام درهرحال»
فصل هشتم: «دعاهای رسیده از امام»
فصل نهم: «استخاره‌های منسوب به امام»
فصل دهم: «توسل به امام مهدی (عج)»

 

بخش نهم «زیارت‌ها»

 

از صفحه 369 تا 445

 

فصل اول: «زیارت‌های امام مهدی (عج)»

 

جلد هفتم

 

از ادامه بخش نهم «زیارت‌ها» تا اواسط بخش دهم «نشانه‌های ظهور امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست 466

 

ادامه بخش نهم «زیارت‌ها»

 

از صفحه 7 تا 62

 

فصل دوم: «زیارت‌های منصوب به ایشان»

 

بخش دهم «نشانه‌های ظهور امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 65 تا 460

 

فصل یکم: «نشانه‌های حتمی»
فصل دوم: «نشانه‌هایی که حتمی خوانده نشدند»

 

جلد هشتم

 

از ادامه بخش دهم «نشانه‌های ظهور امام» تا اواسط بخش یازدهم «قیام امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست 400 صفحه

 

ادامه بخش دهم «نشانه‌های ظهور امام»

 

از صفحه 7 تا 82

 

فصل سوم: «رجعت»

 

بخش یازدهم «قیام امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 85 تا 393

 

فصل یکم: «زمان قیام امام مهدی (عج)»
فصل دوم: «جای قیام»
فصل سوم: «سیما و حالت امام هنگام قیام»
فصل چهارم: «یاران امام»

 

جلد نهم

 

از ادامه بخش یازدهم «قیام امام» تا پایان بخش دوازدهم «سیره حکومتی امام مهدی (عج)»

 

مجموعاً با فهرست 505 صفحه

 

ادامه بخش یازدهم «قیام امام»

 

از صفحه 7 تا 133

 

فصل پنجم: «همیاری عیسی بن مریم (ع)»
فصل ششم: «پرچم امام»
فصل هفتم: «گزارش‌هایی درباره سخنان امام در آغاز قیام»
فصل هشتم: «رویارویی با دشمن»
فصل نهم: «پاسخ به چند پرسش»

 

بخش دوازدهم «سیره حکومتی امام مهدی (عج)»

 

از صفحه 137 تا 493

 

فصل یکم: «بنیادهای سیره حکومتی امام»
فصل دوم: «سرنوشت‌سازترین سیاست»
فصل سوم: «سیاست‌های فرهنگی»
فصل چهارم: «سیاست‌های اجتماعی»
فصل پنجم: «سیاست‌های اقتصادی»
فصل ششم: «سیاست‌های قضایی»

 

جلد دهم

 

از بخش سیزده «امام مهدی (عج) از دیدگاه شاعران» تا پایان بخش چهاردهم «کتاب‌شناسی مهدویت»

 

مجموعاً 622 صفحه

 

بخش سیزدهم «امام مهدی (عج) از دیدگاه شاعران»

 

از صفحه 9 تا 221

 

درآمد
فصل یکم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن نخست»
فصل دوم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن دوم»
فصل سوم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن سوم»
فصل چهارم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن چهارم»
فصل پنجم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن پنجم»
فصل ششم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن ششم»
فصل هفتم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن هفتم»
فصل هشتم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن هشتم»
فصل نهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن نهم»
فصل دهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن دهم»
فصل یازدهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن یازدهم»
فصل دوازدهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن دوازدهم»
فصل سیزدهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن سیزدهم»
فصل چهاردهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن چهاردهم»
فصل پانزدهم: «نمونه‌هایی از سروده‌های قرن پانزدهم»

 

بخش چهاردهم «کتاب‌شناسی مهدویت»

 

از صفحه 225 تا 301

 

درآمد
فصل یکم: «مهدویت نگاری تا قرن دوازدهم»
فصل دوم: «مهدویت نگاری پس از قرن دوازدهم»

 

بررسی بخش‌ها

 

بخش اول: مهدویّت از نگاهى کلى

 

به دلیل اهمیت موضوع مهدویّت و ویژگى‏‌هاى خاص این عقیده، پیش از طرح مباحث مربوط به زندگى امام مهدى (ع‍ج) از ولادت تا تشکیل حکومت، در نخستین بخش از این دانش‏نامه، عقیده به امام مهدى (ع‍ج) را از نگاه قرآن و احادیث پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) به‌طورکلی و در پنج فصل موردبررسی قرار می‌گیرد

 

1 - 1. تداوم رهبرى الهى

 

در این فصل آیات و احادیثى نقل مى‏‌شود که بر حضور امام و حجتى الهى در زمین از آغاز تشکیل جامعه بشر تا پایان جهان تأکیددارند و گویاى آن‌اند که پس از پیامبر خاتم (ص)، امامان از نسل ایشان خواهند بود.

 

1 - 2. تداوم امامت در نسل پیامبر (ص)

 

در این فصل مسئله بسیار مهم تداوم امامت و رهبرى امّت در نسل پیامبر خاتم (ص) تا قیامت، بر پایه حدیث متواتر ثقلین که مورد اتفاق شیعه و سنّى است، اثبات مى‏‌شود. پایان‏بخش این فصل، تحلیلى فشرده و جامع است که در آن از سند این حدیث و دلالت آن بر عصمت اهل‌بیت (ع) و مرجعیت علمى آنان براى امت اسلامى و همچنین امامت امام مهدى (ع‍ج) و غیبت ایشان بحث مى‏‌شود و در ضمن آن، نکات قابل توجّه دیگرى هم درباره این حدیث شریف خواهد آمد.

 

1 - 3. شمار رهبران الهى پس از پیامبر

 

در این فصل ابتدا احادیث پرشمارى را که در آن‌ها پیامبر خدا با تعبیرهاى گوناگون، رهبران الهى پس از خود را شناسانده، گزارش مى‌شود. در ادامه این فصل با پژوهش در سند این احادیث، زمان و مکان صدور آن‌ها، اختلاف در متن آن‌ها، مقصود از آن‌ها و نظریه‌هایى که دراین‌باره وجود دارد، اثبات مى‌‏شود که این احادیث جز بر عقاید پیروان اهل‌بیت درباره امامت خاندان رسالت منطبق نیست.

 

1 - 4. وجوب شناخت امام مهدى (ع‍ج)

 

در این فصل با استناد به احادیث معتبر اثبات مى‏‌شود که بر مسلمانان واجب است رهبر الهى زمان خود را که از خاندان پیامبر است، بشناسند و در ادامه فضیلت شناخت رهبر و خطر بى‏‌اطلاعى از او بیان مى‌‏شود. همچنین در این فصل روایاتى که از انکار امامتِ امامان اهل‌بیت (ع)، به‌ویژه امام دوازدهم نهى مى‏‌کنند، آورده شده است. در پایان فصل وظیفه کسى که توان شناسایى امام را ندارد مشخص مى‏‌شود. در فصل، در تحلیل ارائه می‌گردد: یکی درباره وجوب معرفت امام در هر عصری و دیگری در تبیین وظیفه کسی که شناخت رهبر الهی برایش مقدور نیست.

 

1 - 5. بشارات قرآن

 

موضوع این فصل اشارت‌‏ها و بشارت‏‌هاى مطرح در شمارى از آیات قرآن و پیشگویى آن‌ها از فراگیر شدن اسلام، تشکیل حکومت صالحان و امامت مستضعفان در آینده است. پایان‌بخش این فصل، پژوهش درباره آیاتى است که به حکومت جهانى امام مهدى (ع‍ج) اشاره دارند. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 20-18)

 

بخش دوم: زندگی‌نامه امام مهدى (ع‍ج)

 

در این بخش از دانش‏نامه، زندگى‏نامه امام مهدى (ع‍ج)، از نسب خانوادگى تا عمر بلند ایشان، بر پایه احادیثى از پیامبر (ص) و خاندان ایشان، در هفت فصل به ترتیب زیر ارائه مى‌‏شود:

 

2 - 1. نیاکان

 

در این فصل پس از ذکر نصوصى که به‌صراحت گویاى تعلق امام مهدى (ع‍ج) به خاندان اهل‌بیت و عترت پیامبر خاتم (ص) هستند، به نقل روایاتى پرداخته‌شده که به‌تفصیل اجداد ایشان را معرّفى کرده‌‏اند. این فصل، با پژوهشى درباره مادر امام مهدى (ع‍ج) به پایان مى‌‏رسد.

 

2 - 2. ولادت

 

این فصل درباره تاریخ ولادت امام مهدى (ع‍ج)، چگونگى تولد ایشان و امور مرتبط با این موضوع است. این فصل شامل سه پژوهش نیز هست؛ یکى درباره زمان و مکان ولادت، دومى درباره رشد غیرعادی ایشان و سومى در رابطه با سخن گفتن آن بزرگوار پس از تولد می‌باشد.

 

2 - 3. نام

 

نام‏‌ها، کنیه‌ها و لقب‏هاى امام مهدى (ع‍ج) در این فصل گزارش مى‏‌شود. با توجّه به این‌که در برخى از مصادر حدیثى اهل سنّت گزارش‌شده که پدر آن حضرت همنام با پدر پیامبر (ص) است و این گزارش باعقیده پیروان اهل‌بیت در تعارض است، ضمن پژوهشى بطلان آن اثبات مى‌‏شود. در تحلیلى دیگر، روایاتى را بر مى‏رسیم که از بر زبان آوردن نام اصلى امام منع کرده‌‏اند. پژوهش سوم در این فصل درباره به پا خاستن از روى ادب هنگام ذکر نام امام مهدى (ع‍ج) (نام «محمّد») و یا لقب «قائم» است. در پژوهش پایانى نیز درباره لقب «اباصالح» بحث مى‏شود.

 

2 - 4. سیما

 

در این فصل بر پایه احادیث حاکى از شکل و شمایل امام مهدى (ع‍ج)، چهارده ویژگی مربوط به خصوصیات جسمى و سیماى ایشان شمرده‌شده است.

 

2 - 5. طول عمر

 

در این فصل ابتدا روایات مربوط به طول عمر امام مهدى (ع‍ج) ضمن سه دسته بیان‌شده و در پژوهش پایان فصل، ادله ثبوتى و اثباتى طول عمر ایشان به بحث گذاشته‌شده است.

 

2 - 6. ویژگى‏‌ها

 

در این فصل شمارى از برجسته‏ترین ویژگى‏‌هاى امام مهدى (ع‍ج) را بر اساس احادیث جمع‌آوری‌شده است که برخى از آن‌ها عبارت‌اند از: شباهت‏‌هایى با برخى پیامبران، شباهتى از ذوالقرنین، شباهت‏هاى فراوانى به پیامبر خاتم (ص)، برترى بر همه امامان جز امیر مؤمنان (ع)، حضور همه‌ساله در حج و سرورى بر اهل بهشت. در پایان این فصل توضیحى درباره سروران اهل بهشت ارائه مى‏‌شود.

 

2 - 7. پاسخ برخى پرسش‌‏ها

 

درباره امام مهدى (ع‍ج)، خصوصاً در عصر حاضر، پرسش‏ها و شبهاتى مطرح است که آگاهى از پاسخ‏هاى درست آن‌ها، به‌ویژه براى نسل جوان، ضرورى است. شمارى از پرسش‏ها به‌تناسب بحث، ضمن مباحث گوناگونى که در این دانش‏نامه آمده است، پاسخ داده مى‏‌شود. ازاین‌رو در این فصل تنها به مسائلى پرداخته‌شده که در سایر بخش‏ها طرح نشده‌‏اند مانند چگونگى امامت در خردسالى، موضوع ازدواج امام مهدى (ع‍ج)، مکان‏‌هاى منسوب به ایشان و جزیره خضراء. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 22-20)

 

بخش سوم: غیبت امام مهدى (ع‍ج)

 

در این بخش، ضمن سه فصل، به ترتیب زیر، مباحث مربوط به غیبت امام مهدى (ع‍ج) طرح و بررسى مى‏‌شود:

 

3 - 1. پیشگویى درباره غیبت

 

پیشگویى‏‌هاى پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) از غیبت امام مهدى (ع‍ج) یکى از اقدامات مهم آنان جهت زمینه‌سازی براى پذیرش این حادثه مهم توسط شیعیان بود. ازاین‌رو در آغاز این فصل، تحلیلى جامع درباره مهم‏ترین اقدامات اهل‌بیت (ع) در این زمینه ارائه‌شده است. پایان‌بخش این فصل پژوهشى است درباره چگونگى غیبت آن امام که شامل توضیحاتى درباره سرداب معروف به سرداب غیبت و پاسخ به شبهاتى در این زمینه است.

 

3 - 2. حکمت غیبت

 

در این فصل نکاتى که اهل‌بیت (ع) در تبیین راز غیبت امام مهدى (ع‍ج) فرموده‌‏اند، ضمن هفت عنوان تنظیم و گزارش‌شده و در پایان پژوهشى درباره حکمت غیبت امام آمده است.

 

3 - 3. برکات غیبت

 

در این فصل آثار و برکات تکوینى امام غایب از منظر احادیث تبیین شده است؛ برکاتى از قبیل بقاى نظام جهان و راهنمایى باطنى انسان‏‌ها. پژوهش پایانى نیز در تبیین همین احادیث است. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 23-22)

 

بخش چهارم: سفرا و وکلاى امام مهدى (ع‍ج)

 

در این بخش، مباحث مرتبط با نهاد وکالت در عصر امامان اهل‌بیت (ع) تا امام مهدى (ع‍ج)، فضاى جامعه اسلامى منتهى به دوران غیبت کبرا، نایبان خاص امام در دوران غیبت صغرا و مدّعیان دروغین نیابت و مهدویت، در چهارفصل موردبررسی قرار مى‏‌گیرد:

 

4 - 1. نهاد وکالت

 

در این فصل، مسائلى مانند، دلایل تشکیل و گسترش نهاد وکالت از سوى امامان، وظایف نهاد وکالت، ساختار نهاد وکالت، قلمرو جغرافیایى نهاد وکالت و اسامی شمارى از وکیلان که به ما رسیده، تبیین مى‏‌شود.

 

 

4 - 2. فضاى جامعه اسلامى

 

در این فصل، فضاى جامعه اسلامى پیش از غیبت کبرا در دو قسمت موردبررسی قرارگرفته است:
بخش اول: جهان اسلام در آستانه غیبت صغرا. در این بخش اجمالاً برخلاف شمارى از عباسیان از دوران حکومت «الواثق باللّه» تا «المعتمد على اللّه» اشاره‌شده و در ادامه، تجزیه دولت عباسى و نیز برخورد امامان با دولتمردان بنی‌عباس تبیین گردیده است.
بخش دوم: جهان اسلام در دوران غیبت صغرا در این بخش، فضاى جامعه اسلامى در طول غیبت صغرا که مقارن با خلافت شش تن از خلفاى عباسى بود، ترسیم‌شده و به رویدادهاى سیاسى مهم این دوران اشاره‌شده است. در پایان این بخش، دانشمندان بزرگ شیعه در عصر غیبت صغرا معرفی‌شده‌اند و سپس جمع‌بندی نهایى مطالب این فصل، ارائه‌شده است.

 

4 - 3. نایبان خاص

 

این فصل، اختصاص دارد به شرح‌حال اجمالى نایبان خاص امام مهدى (ع‍ج) در دوران غیبت کوتاه مدّت (صغرا) که به ترتیب عبارت‌اند از: عثمان بن سعید، محمد بن عثمان، حسین بن روح و على بن محمد سمری.

 

4 - 4. مدّعیان دروغین

 

در فصل چهارم، ابتدا مباحث مهمى مانند سوءاستفاده از مفاهیم اصیل، انگیزه مدّعیان دروغین، زمینه‌هاى پذیرش ادّعاى مدّعیان دروغین و خاستگاه مدّعیان دروغین تبیین مى‏‌شود و پس‌ازآن، تاریخچه‌‏اى از مهدیان دروغین ارائه مى‌‏شود. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 24-23)

 

بخش پنجم: توقیعات امام مهدى (ع‍ج)

 

این بخش با تحلیلى درباره توقیعات (مکاتبان / نامه‌هاى) امام مهدى (ع‍ج) آغاز می‌شود و در ادامه پاسخ‏‌هاى مکتوب امام مهدى (ع‍ج) را در ایام غیبت کوتاه‏ مدّتش به پاره‌‏اى از پرسش‏هاى مختلف، ضمن چهارفصل مى‏‌آید.

 

5 - 1. توقیعات اعتقادى و سیاسى

 

برخى از توقیعات مطرح‌شده در این فصل مربوط به اعتقاداتى از قبیل صفات خدا و شمارى از آن‌ها سیاسى است؛ مانند توقیع مربوط به حفاظت نمایندگان امام از آسیب دشمنان. برخى هم داراى هر دو بُعد سیاسى و اعتقادى است؛ مانند توقیع‏‌هاى مربوط به امامت و خالى نماندن زمین از حجت.

 

5 - 2. توقیعات فقهى

 

در این فصل، ابتدا احادیثى نقل می‌شود که در آن‌ها امام (ع) به شمارى از مسائل فقهی پاسخ داده است. در ادامه فصل، تحلیل مبسوط و جامعى درباره مفاد این روایات خواهد آمد.

 

5 - 3. توقیعاتى حاکى از کرامت

 

در این فصل توقیعاتى آمده که حاکى از اجابت دعاى امام مهدى (ع‍ج) یا پیشگویى ایشان درباره برخى از مسائل هستند.

 

5 - 4. توقیعات گوناگون دیگر

 

توقیعاتى را که در قالب فصول گذشته نمى‌‏گنجیدند، در فصل چهارم مطرح‌شده است. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، ص 25)

 

بخش ششم: دیدار با امام مهدى (ع‍ج)

 

این بخش در پنج فصل داستان‏‌هاى کسانى گزارش‌شده که پیش از غیبت امام مهدى (ع‍ج) یا در دوران غیبت صغرا یا در ایام غیبت کبرا به محضر ایشان شرفیاب شده‌‏اند، یا کرامتى از ایشان مشاهده کرده‏‌اند.

 

6 - 1. دیدار با امام (ع) پیش از غیبت

 

در این فصل شانزده گزارش از کسانى که پیش از غیبت با امام مهدى (ع‍ج) ملاقات کرده‌‏اند، آورده شده است.

 

6 - 2. دیدار با امام (ع) در دوران غیبت صغرا

 

در این فصل، 26 گزارش از کسانى که در دوران غیبت صغرا موفق به دیدار امام شده‌‏اند، فراهم آمده است.

 

6 - 3. دیدار با امام (ع) در ایام غیبت کبرا

 

این فصل با تحلیلى درباره امکان دیدار با امام زمان (عج) در دوران غیبت کبرا آغاز مى‏‌شود و در ادامه، 62 مورد از چنین ملاقات‏‌هایى گزارش‌شده است.

 

6 - 4. عنایت امام (ع) به شمارى از علما و مراجع تقلید

 

گزارش‌‏هاى این فصل مربوط به شمارى از عالمانى است که مشمول عنایات امام مهدى (ع‍ج) شده‌‏اند.

 

6 - 5. خاطراتى از نگارنده

 

فصل آخر این بخش، شامل هفده گزارش از نگارنده حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمدی ری‌شهری درباره دیدار شیعیان با امام عصر (عج) و یا دیده شدن کرامتى از ایشان است. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، ص 26)

 

بخش هفتم: وظایف مسلمانان در روزگار غیبت

 

این بخش در پنج فصل، وظایف و مسئولیت‏‌هاى مسلمانان، به‌ویژه پیروان اهل‌بیت (ع) را در روزگار غیبت تبیین مى‏‌کند. این وظایف عبارت‌اند از: انتظار، خوددارى از عجله و تندروى، پایدارى، دعا و تلاش براى زمینه‏سازى جهت حکومت جهانى امام مهدى (ع‍ج).

 

7 - 1. انتظار

 

فصل اول این بخش درباره ترغیب پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) به انتظار براى ظهور امام مهدى (ع‍ج) و تبیین ارزش و اهمیت انتظار و فضایل منتظران است. در پایان نیز تحلیلى دراین‌باره تقدیم علاقه‏مندان مى‏گردد.

 

7 - 2. صبر

 

با توجّه به طولانى بودن غیبت امام مهدى (ع‍ج)، در احادیث فراوانى تأکید شده که منتظران باید در این دوران صبور باشند و از عجله دورى کنند تا هنگامی‌که زمینه لازم براى تشکیل حکومت جهانى اسلام فراهم آید. این احادیث در این فصل تحت چهار عنوان گردآمده‌اند.

 

7 - 3. پایدارى

 

در روزگار غیبت امام مهدى (ع‍ج) تمسک به ولایت ایشان و دین‌داری، کارى بس دشوار است. ازاین‌رو در احادیث پرشمار تأکیدهاى بسیارى بر پایدارى در دین‏دارى در این دوران شده است. این روایات در فصل سوم تحت شش عنوان دسته‌بندی‌شده‌اند.

 

7 - 4. دعا براى فرج

 

توصیه‌هاى فراوانى از پیامبر (ص) و امامان (ع) رسیده است که مسلمانان را به «فرج (گشایش) خواستن از خدا» توصیه کرد‌ه‏‌اند. در این زمینه، دعاهایى نیز از آن بزرگواران نقل‌شده که در این فصل به‌تفصیل به آن‌ها پرداخته‌شده است. به‌علاوه، بر اساس احادیث، یکى از وظایف پیروان اهل‌بیت (ع) در دوران غیبت امام مهدى (ع‍ج)، دعا کردن براى تعجیل فرج ایشان (یعنى «گشایش کار وى» و خواستن ظهور او از خداوند) است. این وظیفه ضمن روایات گردآمده در این فصل گوشزد شده است.

 

7 - 5. زمینه‌سازی

 

فصل پنجم با روایاتى درباره زمینه‌سازان قیام مهدى (ع‍ج) آغاز مى‏‌شود و با تحلیل جامعى درباره مهم‏ترین وظیفه شیعیان در عصر غیبت، یعنى فراهم ساختن زمینه قیام امام مهدى (ع‍ج) پایان مى‏‌یابد؛ امّا با توجّه به این‌که چنین حدیث‏‌هایى مورد سوءاستفاده قدرت‌طلبان قرارگرفته، شمارى ازاین‌دست روایات درباره مردمى که قبل از ظهور مهدى (ع‍ج) با پرچم‏‌هاى سیاه قیام مى‏‌کنند، ضمن تحلیلى موردنقد و بررسی قرارگرفته است. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 28-27)

 

بخش هشتم: دعا، توسل و استخاره

 

این بخش شامل دعاهایى است که اهل‌بیت (ع) درباره ایشان ویارانش یا از امام زمان (عج) نقل‌شده است. همچنین استخاره‌هاى منسوب به ایشان گزارش‌شده و در پایان چگونگى توسل به آن حضرت آمده است. این بخش ده فصل دارد.

 

8 - 1. دعاهاى پدر و اجداد امام

 

در این فصل دعاهاى پدر و شش تن از اجداد امام مهدى (ع‍ج) براى فرج ایشان و آثار و برکاتى که بر آن مترتب مى‌‏شود، نقل‌شده است.

 

8 - 2. دعاهاى امام

 

این فصل به دعاهاى امام مهدى (ع‍ج) در حالات مختلف اختصاص دارد؛ براى مثال دعاهاى او در هنگام تولد، در قنوت و در کنار کعبه براى تحقّق امر فرج.

 

8 - 3. دعا براى امام در اعیاد

 

در این فصل به دعاهایى پرداخته‌شده که شایسته است در اعیاد چهارگانه یعنى عید فطر، قربان، غدیر و جمعه خوانده شود.

 

8 - 4. دعا براى امام در ماه رمضان

 

در این فصل دعاهایى گردآمده که شایسته است در هرروز ماه رمضان، در روز سیزدهم، روز بیست‏ و یکم و شب بیست‏ و سوم این ماه قرائت شود.

 

8 - 5. دعا در روز جمعه

 

موضوع این فصل دعاهایى است که خواندن آن‌ها در روز جمعه پس از خواندن نماز جعفر طیّار، پس از ظهر روز جمعه، در خطبه دوم نماز جمعه، در قنوت نماز جمعه، پس از عصر روز جمعه و هنگام غروب روز جمعه سفارش شده است.

 

8 - 6. دعا براى امام در سایر اوقات

 

در این فصل سیزده دعا نقل‌شده که شایسته است در سایر ایام و اوقات قرائت شود.

 

8 - 7. دعا براى امام درهرحال

 

سه دعا هست که معصومان سفارش کرده‌‏اند درهرحال براى امام مهدى (ع‍ج) قرائت شود.

 

8 - 8. دعاهاى مأثور از امام مهدى (ع‍ج)

 

در این فصل دوازده دعا که براى حاجت‏هاى مختلف از امام مهدى (ع‍ج) نقل کرده‏‌اند، گزارش‌شده است.

 

8 - 9. استخاره

 

در منابع استخاره‌هایى را به امام مهدى (ع‍ج) نسبت داده‌‏اند که سندهاى معتبرى ندارد؛ اما چون نوعى دعا محسوب مى‏‌شود، استفاده از آن‌ها رجائا مانعى ندارد. در پایان این فصل هم پژوهشى درباره استخاره‌هاى منسوب به ایشان است.

 

8 - 10. توسل

 

موضوع توسل به امام مهدى (ع‍ج) براى اجابت دعا در این فصل مطرح‌شده است. پس‌ازآن تحلیلى درباره توسل به ایشان از راه نوشتن عریضه (نامه درخواست و دادخواهى) تقدیم مى‏‌شود. («دانش‌نامه امام مهدی (عج)»، «محمد محمدی ری‌شهری»، «جلد 1»، «صص 30-28»)

 

بخش نهم: زیارات

 

در این بخش، موضوع زیارات را در دو فصل طرح مى‏کنیم؛ یکى حول زیارت‏نامه‌هایى براى زیارت امام مهدى (ع‍ج) و دیگرى پیرامون زیارت‏نامه‌های منسوب به ایشان.

 

9 - 1. زیارت‏نامه‌هاى امام مهدى (ع‍ج)

 

در این فصل مجموعاً شش زیارت‏نامه براى امام مهدى (ع‍ج) گزارش‌شده که تنها یکی از آن‌ها، یعنى زیارت آل یس، مأثور از اهل‌بیت (ع) است.

 

9 - 2. زیارت‏‌هاى منسوب به امام

 

در این فصل سه زیارت منسوب به امام مهدى (ع‍ج) گزارش‌شده است؛ یکى زیارت امیر مؤمنان که سند معتبرى ندارد و دیگرى زیارت سالار شهیدان در روز عاشورا. («دانش‌نامه امام مهدی (عج)»، «محمد محمدی ری‌شهری»، «جلد 1»، «صص 31-30»)

 

بخش دهم: نشانه‌هاى ظهور

 

هدف این بخش بررسى نشانه‌هایى است که قبل از ظهور امام مهدى (ع‍ج) یا هم‏زمان با آن تحقّق مى‏‌یابد. این نشانه‌ها و تحلیل‏هاى مرتبط با آن‌ها ضمن سه فصل مطرح مى‌‏شوند.

 

10 - 1. نشانه‌هاى حتمى

 

احادیث نقل‌شده در این فصل درباره علائمی است که حتمى نامیده شده‌‏اند؛ یعنی نشانه‌هایى که قطعاً قبل از ظهور رخ خواهند نمود؛ مانند خروج سُفیانى، کشته شدن نَفْس زکیه و شنیده شدن نداى آسمانى. پایان‌بخش این فصل، روایتى است درباره امکان بدا در نشانه‌هاى ظهور، حتّى در مواردى که قطعى توصیف‌شده‌اند.

 

10 - 2. نشانه‌هاى غیر حتمى

 

در روایات این فصل علائمى براى ظهور امام گزارش‌شده که وصف حتمى ندارند. در پایان این فصل هم تحلیل مبسوطى درباره علائم ظهور، اعم از حتمى و غیر حتمى آمده است.

 

10 - 3. رجعت

 

بازگشت شمارى از درگذشتگان به دنیا در آخرالزمان، یکى از آموزه‌هاى معرفتی مکتب اهل‌بیت (ع) و یکى از عقاید اختصاصى پیروان این مکتب است. بنا بر احادیث، این حادثه شگفت هم‏زمان با قیام امام مهدى (ع‍ج) در جهان رخ خواهد داد. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، ص 31)

 

بخش یازدهم: قیام

 

این بخش، شامل نُه فصل براى ارائه گزارش‏‌هایى درباره زمان و مکان قیام امام، خصوصیات چهره و حالت ایشان هنگام قیام، یاران امام، فرود آمدن عیسى (ع) برای یارى آن بزرگوار، پرچم امام مهدى (ع‍ج)، سخنان ایشان در آغاز قیام و چگونگی برخورد ایشان با دشمنان است. در پایان این بخش به پرسش‏‌هایى درزمینهٔ مدّت حکومت قائم (عج) و چگونگى وفات ایشان پاسخ‌داده‌شده است.

 

11 - 1. زمان قیام

 

در این فصل احادیث مرتبط با زمان قیام امام مهدى (ع‍ج) در هفت عنوان دسته‌بندی‌شده و در کنار آن‌ها سه تحلیل آمده است؛ یکى درباره تعیین وقت ظهور، دیگرى درباره وقوع قیام ایشان در آخرالزمان و سرانجام تحلیلى درباره این‌که آیا در ارتباط با قیام امام مهدی (عج) «بدا» تحقّق یافته است یا خیر.

 

11 - 2. مکان قیام

 

در این فصل احادیث مرتبط با مکان قیام مهدوى با توضیحى دراین‌باره ارائه مى‏شود.

 

11 - 3. سیماى امام هنگام قیام

 

بنا بر احادیث، امام هنگام قیام، پیرى است با سیماى جوانان. این احادیث در کنار احادیث دیگرى که خصوصیات پیکر و لباس ایشان را بیان مى‏‌کنند، در این فصل گردآمده‌اند.

 

11 - 4. یاران امام

 

بر اساس احادیث این فصل، یاران امام متشکل از چند گروه‌‏اند: دسته اول: شماری از پیامبران؛ دسته دوم: شمارى از فرشتگان؛ دسته سوم: کسانى که پس از مرگ برای یارى امام زنده مى‏‌شوند؛ دسته چهارم: شمارى از مسلمانان کشورهاى مختلف جهان؛ دسته پنجم: برخى از کسانى که بهره‌‏اى از نیکى ندارند.
همچنین در ادامه این فصل، خصوصیات جسمى و روحى یاران امام، تعداد یارانِ خاص و عام ایشان، نقش زنان در یاری‌رساندن به امام و سرانجام نام و وطن شمارى از یاران امام گزارش‌شده با تحلیلى درباره یاران امام ادامه مى‏‌یابد.
در پایان این فصل، گزارش‏هایى از چگونگى جمع شدن یاران امام، شروط بیعت با ایشان، شمار اصحاب امام و ابزار جنگى و امکانات پشتیبانى سپاه ایشان آمده است.

 

11 - 5. عیسى بن مریم (ع) در کنار امام مهدى (ع‍ج)

 

این فصل با احادیثى درباره فرود آمدن عیسى (ع) از آسمان براى یارى امام مهدى (ع‍ج) آغاز مى‏شود و در ادامه نمازخواندن ایشان پشت سر امام و مدّت زندگى او پس‌ازاین ماجرا با استناد به احادیث گزارش مى‌‏شود.

 

11 - 6. پرچم امام

 

موضوع این فصل خصوصیات پرچم امام مهدى (ع‍ج) هنگام قیام است؛ براى مثال، گزارش‌شده که پرچم ایشان همان پرچم پیامبر خدا (ص) است. همچنین بر آن نوشته‌شده است: «البیعة للّه؛ بیعت از آن خداست» یا «اسمعوا وأطیعوا؛ گوش‌به‌فرمان و مطیع باشید». از دیگر خصوصیات این پرچم آن است که وحشت شدیدى در دل دشمنان مى‌‏افکند و هیچ‌گاه شکست نمى‏‌خورد و سرنگون نمى‏‌شود.

 

11 - 7. سخنان امام در آغاز قیام

 

در احادیثى که در این فصل گردآمده، سخنان امام مهدى (ع‍ج) در آغاز قیام گزارش‌شده است.

 

11 - 8. برخورد با دشمنان اسلام

 

گزارش‏‌هاى این فصل گویاى آن است که امام مهدى (ع‍ج) نه‌تنها با مستکبران و عدالت‏ ستیزان، بلکه با مدعیان دروغین تشیّع نیز با قاطعیت تمام برخورد مى‏‌کند و ریشه فتنه و فساد را از جهان برمی‌کند.

 

11 - 9. پاسخ به چند پرسش

 

در آخرین فصل مرتبط با قیام امام مهدى (ع‍ج)، به پرسش‌‏هایى درباره مدّت حکومت ایشان و چگونگى پایان یافتن عمر پربرکت آن بزرگوار پاسخ داده مى‏‌شود. («دانش‌نامه امام مهدی (عج)»، «محمد محمدی ری‌شهری»، «جلد 1»، «صص 34-32»)

 

بخش دوازدهم: سیره حکومتى

 

در این بخش احادیث مربوط به سیره حکومتى امام مهدى (ع‍ج) و سیاست‏‌های فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى و قضایى ایشان، در شش فصل دسته‌بندی و در پایان تجزیه‌وتحلیل شده است.

 

12 - 1. مبانی سیره حکومتى مهدوى

 

در فصل نخست، احادیث مرتبط با مبانى و اصول سیره حکومتى امام مهدى (ع‍ج) و سیاست‏‌هاى ایشان، در سه عنوان دسته‌بندی‌شده‌اند:
دسته اول: احادیثى که سیره حکومتى امام مهدى (ع‍ج) را مستند به کتاب خدا معرّفى مى‏‌کند. در این احادیث، توضیح داده می‌شود که مقصود از کتاب جدیدى که امام مهدى (ع‍ج) مى‌‏آورد، چیست.
دسته دوم: احادیثى که سیره حکومتى امام را مستند به سنّت پیامبر (ص) معرّفی کرده‌اند. دسته سوم: احادیثى که مبدأ و مقصد سیره مهدوى را احیاى ارزش‏‌های اسلامى دانسته‌‏اند.

 

12 - 2. اصلی‌ترین سیاست‏‌ها

 

این فصل، درباره مهم‏ترین و سرنوشت‌سازترین سیاست در حکومت مهدوى، یعنى مبارزه با ظلم و سپس گسترش عدالت در سراسر جهان است. در این فصل، با استناد به روایاتى از پیامبر (ص) و امامان (ع) درباره عدالت جهانى امام مهدى (ع‍ج)، گستره عدالت در حکومت ایشان در زمینه‌هاى فردى و اجتماعى تبیین مى‏‌شود.

 

12 - 3. سیاست‏‌هاى فرهنگى

 

در این فصل شمارى از سیاست‏هاى فرهنگى در حکومت امام مهدى (ع‍ج) گزارش‌شده است؛ سیاست‏هایى مانند گسترش مرزهاى دانش، آموزش قرآن بر اساس نزول آن، ساختن مساجد بزرگ، مبارزه با بدعت‏‌ها، منهدم کردنِ سنگرهای گمراهى، تعمیق و تکامل ایمان، زنده کردن زمین با علم و ایمان و عدل و سرانجام پایان دادن به حکومت شیطان و فراگیر ساختن حکومت اسلامى در جهان و وحدت ادیان.

 

12 - 4. سیاست‏‌هاى اجتماعى

 

این فصل با احادیثى آغاز مى‌‏شود که تصریح مى‏‌کنند روابط اجتماعى در حکومت مهدوى بر پایه برادرى دینى است. در ادامه امنیت فراگیر، پیشرفت بهداشت و درمان، توسعه راه‌ها و اجراى قوانین رفت‌وآمد مطرح مى‏‌شود و مهم‏ترین نکته این‌که سیاست‏هاى اجتماعى امام مهدى (ع‍ج) به‌گونه‌ای است که نه‌تنها اهل زمین، بلکه آسمانیان نیز از حکومت او راضى مى‌‏شوند.

 

12 - 5. سیاست‏‌هاى اقتصادى

 

مهم‏ترین سیاست‏هاى اقتصادى حکومت مهدوى که در احادیث این فصل به آن‌ها اشاره‌شده، عبارت است از: ریشه‌کن کردن فقر، باز پس گرفتن اموال عمومى از غاصبان، به‌کارگیری اندوخته‌هاى ثروتمندان در آغاز قیام، تقسیم اموال عمومی میان مردم به‌طور یکسان و آباد کردن سراسر زمین. در پایان اشاره‌شده که با اجرای این سیاست‏ها، برکات الهى جامعه را فرا خواهد گرفت، گنج‏هاى زمین آشکار خواهد شد و در این شرایط است که هر کس مى‌‏تواند هر چه مى‏‌خواهد از امام بگیرد و بخشش‌‏هاى امام بى‏‌حساب خواهد بود.

 

12 - 6. سیاست‌‏هاى قضایى

 

مهم‏ترین سیاست‏هاى قضایى حکومت مهدوى که در روایات فصل ششم بدان اشاره‌شده، عبارت است از: آیین قضایى جدید، قضاوت بر پایه علم، فراهم‌سازی امکانات لازم براى قضاوت دقیق و سریع، برکنارى قضات ناشایست، گزینش قضات صالح، ریشه‌کن کردن رشوه‌خواری، قضاوت زنان در خانه و قضاوت در میان پیروان ادیان بر اساس کتاب‏‌هاى آسمانىِ خودشان. (دانش‌نامه امام مهدی (عج)، محمد محمدی ری‌شهری، جلد 1، صص 36-34)

 

بخش سیزدهم: نمونه‌هایى از سروده‌هاى مهدوى

 

در آغاز این بخش، تحلیلى درباره تحولات شعر مهدوى (اشعار سروده شده درباره امام مهدى (ع‍ج)) در طول تاریخ اسلام ارائه مى‏‌شود. در ادامه نمونه‌هایى از اشعار سروده شده از قرن اوّل تا قرن حاضر، در پانزده فصل گزارش مى‏‌شود.

 

بخش چهاردهم: کتاب‏شناسى مهدویت

 

در این بخش، پس از توضیح کوتاهى درباره «مهدویت ‏نگارى» در دوران مختلف تاریخ اسلام، مهم‏ترین آثارى که تاکنون در این زمینه، نگارش یافته‏‌اند، در دو فصل، گزارش مى‏‌شوند:

 

14 - 1. مهدویت‏ نگارى تا قرن دوازدهم

 

در این فصل، کتاب‏ها بر اساس ترتیب قرن نگارش، از قرن سوم معرفى مى‏شوند؛ زیرا از قرن اوّل و دوم، هیچ اثرى در منابع مرتبط با این موضوع، ثبت‌نشده است.

 

14 - 2. مهدویت‏ نگارى پس از قرن دوازدهم

 

پس از قرن دوازدهم به‌ویژه دوران معاصر، به دلایل گوناگون، مهدویت‏ نگارى به شدّت افزایش یافت. نگاشته‌هاى این دوره را مى‏‌توان در چند گروه کلى جاى داد:
1. تدوین رساله‌ها و کتاب‏هاى فراوان؛ 2. تدوین آثار انتقادى و مغرضانه؛ 3. تدوین پایان‏نامه‌هاى دانشگاهى؛ 4. مجلات موضوعی تخصصى؛ 5. تدوین فرهنگ‏نامه‌ها و دانش‏نامه‌ها.

 

مقالات مرتبط با اثر

 

به علت زمان کمی که از چاپ آن در سال جاری می‌گذرد، مقاله‌ای در رابطه با اثر یافت نشد.

 

مشخصات نشر

 

«موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث»، سازمان چاپ و نشر، 1393

 

تذکر

مطالب فوق توسط سایت دانشنامه اهل‌بیت (ع) تهیه شده و هرگونه استفاده و نقل مطالب تنها با ذکر منبع مجاز می‌باشد.